1. Cập nhật những biến số ảnh hưởng thị trường Crypto 2026
1.1. Thuế quan Mỹ – EU
Trong cập nhật trước, Tổng thống Donald Trump từng đe dọa áp thuế 10% đến 25% lên hàng hóa EU, nhưng sau đó tạm hoãn khi EU nhượng bộ trong các thỏa thuận liên quan đến Greenland.
Và đến ngày 20/02/2026, Tòa Án Tối Cao Mỹ bác bỏ IEEPA, công cụ mà Trump dùng để áp thuế lên cả thế giới suốt năm 2025. Ông lập tức phản công bằng cách kích hoạt Section 122 của Trade Act 1974, điều luật có tuổi đời hơn 50 năm nhưng chưa Tổng thống nào từng dùng.
Section 122 cho phép Tổng thống áp mức thuế tối đa 15% lên toàn bộ hàng nhập khẩu toàn cầu vào nước Mỹ, trừ một số mặt hàng thiết yếu và có hiệu lực vào ngày 24/02/2026 (VN). Thời hạn của sắc lệnh này là 150 ngày, dự kiến kết thúc vào ngày 24/07/2026 nếu như Quốc hội Hoa Kỳ không đồng ý gia hạn thêm. Hiện tại, Tổng thống Trump đang áp dụng mức thuế 10% và đe dọa sẽ đẩy lên mức tối đa với nhiều đối tác trong vài ngày tới.
Mặc dù 10% thấp hơn so với IEEPA, nhưng nó được áp dụng toàn cầu với phạm vi mặt hàng rộng hơn, đẩy lạm phát kỳ vọng tăng trong ngắn hạn và khiến FED thêm ngại cắt giảm lãi suất. Mặt tích cực là Section 122 có giới hạn rõ ràng về thời gian và mức trần, nên sẽ không còn tình trạng buổi sáng áp thuế, buổi tối hủy như thời IEEPA.
Tuy nhiên, rủi ro thực sự nằm ở Section 301, cũng thuộc Đạo luật Thương mại 1974. Khác với Section 122, điều luật này không giới hạn mức thuế và cũng không giới hạn thời gian. Tổng thống có thể áp thuế bao nhiêu tùy thích, lên bất kỳ quốc gia nào bị cho là có hành vi thương mại không công bằng. Ngay trong ngày 20/02, song song với Section 122, ông Trump cũng mở các cuộc điều tra theo Section 301. Quy trình điều tra thường kéo dài ít nhất 6 tháng, nhưng khi hoàn tất, mức thuế áp dụng có thể cao hơn nhiều và không có ngày hết hạn.
1.2. Thuế quan Mỹ – Trung Quốc
Đây vốn là mặt trận căng thẳng nhất khi Mỹ đối đầu với cường quốc kinh tế thứ 2 trên thế giới là Trung Quốc. Trước đó, ông Trump áp IEEPA lên tới 20% gồm 10% thuế đối ứng và 10% liên quan đến fentanyl chồng lên các mức thuế Section 301 từ thời Trump 1.0 (2017) vẫn còn hiệu lực cho đến nay.
Tuy nhiên, mức 20% từ IEEPA này bị gạch bỏ và thay vào đó là 10% của Section 122 sau phán quyết của tòa án, đồng nghĩa với việc Trung Quốc được giảm 10% thuế so với trước đây. Mặc dù có phần lạc quan, nhưng điều này có thể kích hoạt mức thuế Section 301 cao hơn, hiện Trung Quốc đang phản ứng thận trọng và tìm biện pháp đối ứng phù hợp trong tương lai.
Tổng thống Donald Trump dự kiến sẽ thăm Bắc Kinh vào đầu tháng 4/2026 để gặp Chủ tịch Tập Cận Bình, đây là cuộc gặp trực tiếp đầu tiên sau Hội nghị APEC tại Hàn Quốc hồi tháng 10/2025. Cả hai bên đều có lý do để đàm phán nghiêm túc: Mỹ cần đảm bảo nguồn thu thuế quan trước khi Section 122 hết hạn vào tháng 7, còn Trung Quốc thì muốn thoát khỏi điều tra Section 301 đang nhắm vào vi phạm thỏa thuận thương mại được ký kết từ năm 2020.
1.3. Chiến lược địa chính trị của Hoa Kỳ
Trong bài viết hồi tháng 1, biến số địa chính trị tập trung vào học thuyết Monroe của Trump, tức chiến lược tái xác lập ảnh hưởng Mỹ ở Tây bán cầu thông qua sức ép lên Venezuela, Cuba, Colombia và Iran. Lúc đó, rủi ro vẫn còn tiềm tàng, chưa có điểm bùng phát rõ ràng. Một tháng sau, điểm bùng phát đã xuất hiện và nó đến từ Iran.
Ngày 19/02, Trump tuyên bố Iran có 10 – 15 ngày để đạt thỏa thuận hạt nhân, tức hạn chót rơi vào khoảng đầu tháng 3. Hai vòng đàm phán trước đó tại Muscat (06/02) và Geneva (17/02) đều kết thúc mà không có đột phá, dù cả hai bên xác nhận đã đạt được một số nguyên tắc định hướng chung.
Vòng 3 diễn ra tại Geneva ngày 26/02 kéo dài khoảng 6 tiếng, được Ngoại trưởng Iran Araghchi mô tả là “vòng đàm phán dài nhất và nghiêm túc nhất.” Ngoại trưởng Oman với vai trò trung gian cho biết hai bên đã đạt “tiến triển đáng kể” và sẽ tiếp tục thảo luận kỹ thuật vào ngày 03/03 tại trụ sở IAEA ở Vienna. Tuy nhiên theo WSJ, Iran đã bác bỏ toàn bộ yêu cầu cốt lõi của Mỹ, bao gồm chuyển giao kho uranium cho nước khác, ngừng hoàn toàn làm giàu uranium, phá hủy cơ sở hạt nhân và chấp nhận các hạn chế vô thời hạn. Phía Iran chỉ chấp nhận giảm mức làm giàu xuống mức thấp dưới sự giám sát của IAEA và yêu cầu Mỹ phải dỡ bỏ toàn bộ lệnh trừng phạt. Đặc phái viên Witkoff và Kushner được cho đã rời Geneva trong tâm trạng thất vọng do khoảng cách giữa hai bên còn quá lớn.
Động thái đáng chú ý nhất ngày 27/02 là Ngoại trưởng Oman đã bay đến Washington để gặp Phó Tổng thống Vance trong một cuộc họp không được công bố trước, cho thấy ngoại giao hậu trường vẫn đang rất tích cực. Vance tuyên bố Mỹ sẽ không sa lầy vào chiến tranh kéo dài ở Trung Đông, nhưng cũng không loại trừ hành động quân sự.
Từ cuối tháng 1, Mỹ đã tập kết lực lượng tại Trung Đông với quy mô lớn nhất kể từ cuộc tấn công Iraq năm 2003. Tàu sân bay USS Gerald R. Ford, tàu chiến lớn nhất thế giới, vừa rời Crete ngày 26/02 và dự kiến cập cảng Haifa (Israel) hôm nay, gia nhập nhóm tác chiến USS Abraham Lincoln đã có mặt cùng hàng chục máy bay chiến đấu và tàu ngầm. Tất cả đều sẵn sàng hành động vào bất cứ thời điểm nào.
1.4. Ứng cử viên Chủ tịch Fed
Ở bài viết trước, 5 Phút Crypto đã đưa tin Kevin Warsh vượt lên trở thành ứng cử viên sáng giá nhất cho chiếc ghế Chủ tịch FED. Đến ngày 30/01/2026, ông Trump chính thức đề cử Kevin Warsh làm Chủ tịch FED nhiệm kỳ tiếp theo bắt đầu từ ngày 15/05/2026.
Kevin Warsh từng là Thống đốc Fed trong giai đoạn 2006 – 2011, trực tiếp xử lý khủng hoảng tài chính 2008 và từng làm việc tại Morgan Stanley và Nhà Trắng. Ông nổi tiếng là người thuộc phe diều hâu, phê phán mạnh chính sách in tiền sau COVID và muốn FED thu hẹp bảng cân đối kế toán. Nhưng lập trường hiện tại của ông lại ủng hộ cắt giảm lãi suất trong 2026, với lý luận rằng năng suất cao từ AI có thể giúp kinh tế tăng trưởng mà không đẩy lạm phát lên cao.
Tóm lại, Warsh muốn vừa thu hẹp bảng cân đối kế toán, vừa hạ lãi suất. Thị trường hiện kỳ vọng ông sẽ điều hành FED để cắt thêm 50 – 75 điểm cơ bản, tương đương 2 – 3 lần giảm lãi suất trong nửa cuối năm 2026, đưa lãi suất về vùng 2,75 – 3,25% nếu như lạm phát duy trì ổn định. Đây là tín hiệu lạc quan dành cho các tài sản rủi ro cao như Crypto.
1.5. Tình trạng dự luật CLARITY và GENIUS
Ngày 26/02, JPMorgan công bố báo cáo nhận định thị trường crypto nửa cuối năm 2026 sẽ rất tích cực nếu Quốc hội Mỹ thông qua dự luật CLARITY Act trước giữa năm. Theo nhóm phân tích do Nikolaos Panigirtzoglou dẫn đầu, nếu được thông qua, dự luật sẽ cung cấp sự rõ ràng về pháp lý, chấm dứt tình trạng quản lý bằng cách cưỡng chế, thúc đẩy token hóa tài sản và mở đường cho các tổ chức tài chính lớn tham gia sâu hơn vào crypto.
CLARITY Act là dự luật phân định rõ ràng ai quản lý gì trong thị trường crypto tại Mỹ. CFTC sẽ quản lý các “hàng hóa số” như Bitcoin, Ethereum. SEC sẽ quản lý các token có tính chất chứng khoán. Dự luật đã thông qua Hạ viện vào tháng 7/2025, cùng đợt với GENIUS Act (luật stablecoin đầu tiên của Mỹ, được Tổng thống Trump ký ngày 18/07/2025).
Tuy nhiên, CLARITY đang tắc nghẽn ở Thượng viện. Điểm nghẽn lớn nhất là câu hỏi có nên cho phép stablecoin trả lãi hay không, một vấn đề mà GENIUS Act đã bỏ ngỏ. Phe ngân hàng phản đối vì lo ngại dòng tiền gửi sẽ chảy sang các nền tảng crypto trả lãi suất cao hơn. Phe crypto thì cho rằng cấm trả lãi đồng nghĩa với việc trao lợi thế cạnh tranh cho ngân hàng mà không có lý do kỹ thuật nào hợp lý. 5 Phút Crypto đã phân tích chi tiết cuộc tranh luận này trong một bài viết riêng từ Davos 2026.
Phiên thảo luận của Ủy ban Ngân hàng Thượng viện dự kiến diễn ra vào tháng 1 đã bị hoãn. Nhà Trắng đặt hạn chót ngày 01/03 để hai bên (ngân hàng truyền thống và các công ty crypto) đạt thỏa thuận về stablecoin yield, vấn đề đang khiến CLARITY mắc kẹt tại Thượng viện. Đây cũng là hạn cuối để đưa nội dung mới vào bản dự thảo trước khi Ủy ban Ngân hàng Thượng viện tiến hành xem xét.
Tuy nhiên, sau ba cuộc họp kín tại Nhà Trắng, hai bên vẫn chưa tìm được tiếng nói chung. Nếu lỡ mốc này, CLARITY có nguy cơ bị đẩy sang sau bầu cử giữa kỳ tháng 11/2026, thậm chí phải chờ đến nhiệm kỳ Quốc hội tiếp theo.
1.6. Tác động của AI đến thị trường Crypto
Biến số này không được 5 Phút Crypto đề cập trong bài phân tích hồi tháng 1, nhưng chỉ một tháng sau, AI đã trở thành tâm điểm gây chấn động thị trường tài chính toàn cầu.
Từ cuối tháng 1/2026, cổ phiếu phần mềm bắt đầu lao dốc. Những cái tên lớn như Microsoft mất khoảng 28% từ đỉnh, Oracle giảm khoảng 55%, Salesforce giảm khoảng 30%. Tổng vốn hóa bốc hơi ước tính hơn 1 nghìn tỷ USD.
Nguyên nhân sâu xa là nỗi lo rằng trí tuệ nhân tạo đang tiến đến ngưỡng có thể thay thế toàn bộ quy trình làm việc của các công ty phần mềm truyền thống. Mô hình SaaS, tức bán phần mềm theo gói thuê bao hàng tháng vốn là xương sống của ngành công nghệ suốt thập kỷ qua, đang bị đặt dấu hỏi lớn. Nếu một AI có thể tự viết code, tự quản lý bảo mật, tự xử lý dữ liệu thì doanh nghiệp còn lý do gì để trả tiền thuê bao cho hàng chục phần mềm riêng lẻ?
Sự kiện châm ngòi mạnh nhất xảy ra ngày 20/02 khi Anthropic ra mắt Claude Code Security, một công cụ AI có khả năng quét toàn bộ mã nguồn phần mềm để phát hiện lỗ hổng bảo mật và đề xuất bản vá. Thị trường phản ứng ngay ngày hôm đó với tổng cộng hơn 52,6 tỷ USD vốn hóa bốc hơi khỏi nhóm cổ phiếu an ninh mạng.
Song song với sự sụt giảm của cổ phiếu công nghệ, Bitcoin cũng lao dốc từ mốc 68.600$ vào 21/02 xuống mức thấp nhất 62.600$ ngày 24/02. Điều này cho thấy crypto bị ảnh hưởng rất lớn bởi cổ phiếu công nghệ và sự phát triển của AI trong tương lai có thể tiếp tục ảnh hưởng đến loại tài sản rủi ro này.
Tóm lại, AI đang tạo ra hai nỗi lo song song cho thị trường. Nỗi lo thứ nhất là bong bóng chi tiêu AI khi các Big Tech đổ hàng trăm tỷ đô mà lợi nhuận chưa tương xứng. Nỗi lo thứ hai, cũng là nguyên nhân chính của đợt SaaSpocalypse lần này, là AI đang tiến bộ nhanh đến mức đe dọa phá hủy mô hình kinh doanh của chính những công ty công nghệ truyền thống.
2. Tạm kết
Hiện tại, những biến số kể trên đang cùng lúc gây áp lực, khiến thị trường Crypto sụt giảm như chúng ta đã thấy. Tuy nhiên, ngoại trừ tác động của AI, các biến số lần này đều có thời hạn nhất định và chúng ta có thể biết được kết quả trong nửa đầu năm 2026 để có thể đưa ra các quyết định phù hợp. Cụ thể:
- Section 122 kết thúc vào 24/07/2026 nếu như Quốc hội không gia hạn thêm
- Đàm phán Geneva vào 26/02 và deadline thỏa thuận hạt nhân của Iran từ 01 – 05/03
- Phiên điều trần Kevin Warsh diễn ra vào tháng 3
- Hạn chót thỏa hiệp stablecoin 01/03 và xem xét, sửa đổi, bỏ phiếu CLARITY vào tháng 4 – 5
Bạn dự đoán như thế nào về kết quả của những biến số này. Hãy cho 5phutcrypto.io biết ý kiến của bạn ở phần bình luận nhé!
