1. Từ phủ nhận đến chấp nhận lạm phát vĩnh viễn
1.1 5 giai đoạn hiện tại
Từ cuối năm 2021 đến nay, khi lạm phát toàn cầu bắt đầu tăng phi mã, Münchau cho rằng các nhà kinh tế đang trải qua một hành trình tâm lý không khác gì 5 giai đoạn trong thuyết Kübler-Ross về cách con người đối mặt với cú sốc lớn.
Giai đoạn đầu tiên là phủ nhận.
Bạn còn nhớ cụm từ “lạm phát tạm thời” được nhắc đi nhắc lại suốt năm 2021 không? Các ngân hàng trung ương từ Fed đến ECB đều tin tưởng rằng giá cả tăng vọt chỉ là hiện tượng ngắn hạn do chuỗi cung ứng gián đoạn. Họ cam đoan với thị trường rằng mọi thứ sẽ sớm trở lại bình thường. Nhưng 2 chữ “tạm thời” ấy lại kéo dài dai dẳng từ quý này qua quý khác.
Giai đoạn hai – giận dữ và đổ lỗi.
Khi không thể phủ nhận được nữa, họ chuyển sang giai đoạn hai – giận dữ và đổ lỗi. Nhiều chính trị gia và nhà kinh tế chỉ trích Nga là “thủ phạm” của những lý do như Chiến tranh Ukraine, năng lượng tăng giá, khủng hoảng lương thực. Họ thi nhau lên tiếng rằng nếu không có cuộc xung đột này, lạm phát đã được kiểm soát từ lâu rồi.
Giai đoạn ba – thương lượng
Ông Münchau cho rằng hiện tại chúng ta đang ở giai đoạn ba – thương lượng. Đây là giai đoạn các ngân hàng trung ương muốn kiểm soát lạm phát nhưng không dám mạnh tay vì sợ nền kinh tế sẽ suy thoái. Họ như người cầm lái xe đang phân vân giữa việc đạp phanh và đạp ga.
- Tăng lãi suất để chống lạm phát thì sợ kinh tế đổ vỡ
- Giảm lãi suất để cứu tăng trưởng thì lạm phát lại phi mã.
=> Kết quả là họ chọn đi dây – tăng lãi suất một chút rồi lại vội vàng giảm xuống khi thấy có dấu hiệu xấu.
- Fed vừa mới cắt giảm lãi suất trong khi lạm phát vẫn còn gần 3% – một động thái cho thấy họ đã chấp nhận sống chung với lạm phát cao hơn mục tiêu.
- Còn ECB mặc dù vẫn bám sát mục tiêu 2%, nhưng rủi ro lớn thì đó chỉ là ảo ảnh tạm thời do giá năng lượng đang trong chu kỳ giảm. Khi giá dầu và khí đốt ngừng giảm, lạm phát sẽ quay lại cao như cũ.
Giai đoạn bốn sắp tới sẽ là trầm cảm
khi các nhà hoạch định chính sách cuối cùng phải nhìn thẳng vào sự thật rằng không còn cách nào quay lại thời kỳ vàng son của lạm phát thấp. Họ sẽ nhận ra mình đã dùng hết mọi công cụ – từ tăng lãi suất, thắt chặt tiền tệ đến những lời hứa hão huyền – nhưng lạm phát vẫn cứ cao dai dẳng. Đây sẽ là lúc sự tuyệt vọng thực sự ập đến.
Cuối cùng là giai đoạn chấp nhận.
Đây là giai đoạn thừa nhận rằng mục tiêu 2% không chỉ khó đạt được mà đã vĩnh viễn biến mất – ông Münchau nhận định.
1.2 Tại sao cuộc chiến chống lạm phát lại thất bại thảm hại?
Münchau chỉ ra ba nguyên nhân cơ bản mà không ai muốn thừa nhận.
- Thứ nhất, đại dịch Covid đã phá hủy vĩnh viễn một phần năng lực sản xuất toàn cầu. Dư âm hàng triệu người rời bỏ thị trường lao động vẫn còn tác động, các nhà máy đóng cửa không mở lại đủ như trước kia, chuỗi cung ứng bị xáo trộn và không thể phục hồi như cũ. Nói cách khác, khả năng sản xuất hàng hóa của thế giới đã giảm đi trong khi nhu cầu vẫn tăng – công thức hoàn hảo cho lạm phát dai dẳng.
- Thứ hai, các chính phủ đã vay nợ điên cuồng trong đại dịch. Gói kích thích này đến gói cứu trợ kia, hàng nghìn tỷ đô la được bơm vào nền kinh tế. Mỹ, châu Âu, Nhật Bản. Giờ đây, với núi nợ khổng lồ, họ cần lạm phát cao để “xóa” nợ. Vì một cơ chế rất đơn giản: khi giá cả tăng, đồng tiền mất giá, số nợ cũ trở nên “nhỏ” hơn so với thu nhập mới.
- Thứ ba, các ngân hàng trung ương đã mắc sai lầm chí tử khi “in tiền” mua trái phiếu chính phủ thông qua chương trình nới lỏng định lượng (QE), rồi không kịp rút lui đúng lúc. Họ đã biến mình từ người kiểm soát lạm phát thành kẻ tạo ra lạm phát. Và giờ muốn quay đầu cũng không kịp nữa.
Và cuối cùng Münchau đưa ra những dự báo về lạm phát ổn định dài hạn sẽ là:
- 3% cho Euro.
- 3,5% cho Mỹ.
- 4% cho Anh.
Theo ông Münchau, đó không phải là dự đoán bi quan mà là đánh giá thực tế dựa trên dữ liệu hiện tại. Ngay cả khi ECB đang ăn mừng đạt mục tiêu 2%, họ quên mất rằng đồng euro đã mất giá 15% trong năm nay. Chưa kể giá dầu giảm 10%, khí đốt giảm 20%, điện giảm đến 30-40%, khi những yếu tố này ổn định và có chiều hướng tăng trở lại, lạm phát sẽ quay trở lại mức cao.
Điều đáng sợ hơn là các ngân hàng trung ương đang mất dần sự độc lập.
- Fed không thể chống lại áp lực chính trị từ Nhà Trắng.
- Ngân hàng Anh tự “ngoan ngoãn” làm theo ý chính phủ mà không cần bị ra lệnh trực tiếp, vì sợ gây ra hậu quả nếu không chiều lòng.
- Còn châu Âu thì phụ thuộc hoàn toàn vào Mỹ – nếu Fed bỏ cuộc với mục tiêu 2%, ECB cũng sẽ phải theo vết xe đổ này.
Quyền độc lập ra quyết định của ngân hàng trung ương – thứ từng được coi là linh hồn của hệ thống tài chính hiện đại, đã âm thầm sụp đổ mà không ai nhận ra.
Đọc thêm: Trump và kế hoạch thâu tóm FED – Canh bạc quyền lực lịch sử
2. Lãi suất sẽ tăng cao trong tương lai
Nhiều người nghĩ lạm phát tăng từ 2% lên 3-4% chẳng phải vấn đề lớn. “Chỉ thêm một hai phần trăm thôi mà” – đó là cách nghĩ hoàn toàn sai lầm mà Münchau muốn cảnh báo. Thực tế, 3% là cao hơn tới 50%, còn 4% thì gấp đôi mục tiêu cũ. Theo thời gian, khoảng cách giá cả sẽ trở nên khổng lồ – giống như lãi kép nhưng theo chiều ngược lại, lạm phát sẽ ăn mòn sức mua của đồng tiền.
Nhưng câu chuyện chưa dừng ở đó. Khi nhà đầu tư nhận ra lạm phát sẽ ở mức cao lâu dài, họ sẽ đòi lãi suất cao hơn để bù đắp. Münchau dự báo:
- Lãi suất ở Mỹ có thể lên mức sàn 4-4,5% cho ngắn hạn và 6-7% cho dài hạn.
- Châu Âu cũng sẽ phải chạy theo với mức 3-5%.
Nếu đây là sự thật thì nó sẽ là cú sốc khủng khiếp cho nền kinh tế toàn cầu, vốn đã quen với lãi suất thấp suốt 15 năm qua.
Điều tệ hại nhất là niềm tin vào các ngân hàng trung ương sẽ sụp đổ hoàn toàn. Uy tín của một ngân hàng trung ương được xây dựng qua hàng thập kỷ nhưng có thể mất đi chỉ trong vài năm.
=> Vì lý do đơn giản: Nếu họ không giữ được cam kết 2%, thì ai tin họ sẽ giữ được 3%? Và nếu 3% trở thành “2% mới”, thì có gì ngăn cản 5% trở thành “3% mới”?
Münchau cảnh báo rằng các ngân hàng trung ương đã nhượng bộ một lần, và họ sẽ nhượng bộ tiếp. Kết quả là người dân sẽ hoàn toàn mất niềm tin vào mục tiêu lạm phát chính thức. Khi đó xuất hiện vòng xoáy tăng giá: người bán tăng giá vì sợ lạm phát, người mua vội vàng chấp nhận giá cao vì sợ mai còn đắt hơn.
3. Cơ hội cho Bitcoin
3.1 Bitcoin có lợi khi lạm phát cao?
Trong bối cảnh lạm phát cao và lãi suất tăng vọt, Münchau tin rằng Bitcoin sẽ bước vào thời kỳ hoàng kim: khi người dân mất niềm tin vào tiền pháp định và khả năng quản lý của các ngân hàng trung ương, họ sẽ tìm kiếm tài sản thay thế. Bitcoin, với nguồn cung cố định 21 triệu BTC, trở thành câu trả lời hoàn hảo cho nỗi sợ lạm phát.
Môi trường lãi suất cao cũng không còn là rào cản cho Bitcoin như trước đây. Khi lãi suất thực (lãi suất danh nghĩa trừ lạm phát) vẫn âm hoặc gần bằng không, việc nắm giữ Bitcoin – dù không sinh lãi – vẫn hấp dẫn hơn trái phiếu đang mất giá từng ngày.
Hiện giá Bitcoin đã vượt 120.000 USD và liên tục phá ATH.
Điều thú vị là các ngân hàng trung ương cũng bắt đầu để mắt đến Bitcoin. Ngân hàng trung ương SÉC đã đề xuất thử nghiệm đầu tư một phần dự trữ vào Bitcoin. Thống đốc Ales Michl cho biết có thể phân bổ 5% trong tổng dự trữ 146,13 tỷ USD vào Bitcoin, tương đương 7,3 tỷ USD.
Ông nhấn mạnh Bitcoin không có tương quan với trái phiếu, giúp đa dạng hóa rủi ro hiệu quả, đặc biệt khi BlackRock và các ông lớn tài chính đã ra mắt ETF Bitcoin. Dù mới chỉ là thảo luận ban đầu, nhưng chính việc một ngân hàng trung ương công khai cân nhắc Bitcoin đã cho thấy hướng gió đang thay đổi.
Xu hướng này càng rõ ràng khi nhìn ra thế giới. Các nước BRICS (Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc, Nam Phi) đang xây dựng hệ thống thanh toán riêng – BRICS Pay – để giảm phụ thuộc vào đồng USD. Họ đang “đa dạng hóa mạnh mẽ” khỏi thế giới tài chính do Mỹ thống trị.
Trong bối cảnh địa chính trị phân mảnh, việc các quốc gia tìm đến Bitcoin như một lựa chọn trung lập, không bị kiểm soát bởi bất kỳ chính phủ nào, là điều dễ hiểu.
3.2 Cảnh báo rủi ro từ Crypto
Tuy nhiên, không phải mọi loại crypto đều hưởng lợi như nhau. Münchau cảnh báo Stablecoin có thể chỉ là “bong bóng tín dụng khoác áo công nghệ mới”.
Ông cho rằng Stablecoin có thể là công cụ mở rộng quyền lực của đồng USD ra toàn cầu, giúp Mỹ dễ dàng huy động vốn và tài trợ cho núi nợ khổng lồ. Mặt khác, Münchau cảnh báo đây có thể chỉ là “bong bóng tín dụng khoác áo công nghệ mới”.
Vấn đề với stablecoin rất đơn giản: chúng hứa hẹn sự ổn định bằng cách neo vào đồng USD. Nhưng nếu chính USD đang mất giá 3-4% mỗi năm vì lạm phát, thì stablecoin cũng mất giá theo. Giống như neo thuyền vào một tảng băng đang tan chảy – thoạt nhìn thì chắc chắn, nhưng thực tế cả hai đều đang trôi.
Để hiểu rõ hơn nhận định trên của Münchau, bạn có thể đọc bài viết “Làm thế nào Stablecoin có thể cứu Mỹ khỏi bom nợ công?”
Bên cạnh đó, theo 5 Phút Crypto, memecoin và nhiều altcoin khác cũng sẽ gặp khó khăn trong giai đoạn này. Những đồng coin này thường có độ biến động cao và phụ thuộc nhiều vào tâm lý thị trường. Khi môi trường lãi suất cao và thanh khoản bị thắt chặt, các tài sản rủi ro cao như vậy thường chịu áp lực bán mạnh hơn so với Bitcoin.
Mỗi nhà đầu tư có chiến lược riêng, nhưng trong bối cảnh hiện tại, việc cân nhắc giữa rủi ro và lợi nhuận là rất quan trọng. Những tài sản có nền tảng công nghệ rõ ràng và cộng đồng phát triển bền vững có thể là lựa chọn an toàn hơn cho danh mục đầu tư dài hạn.
4. Tổng kết
Münchau gọi đây là “món quà vĩnh cửu” cho Bitcoin – lạm phát cao sẽ khiến tiền pháp định mất giá liên tục, đẩy người dân tìm đến Bitcoin và các tài sản số. Với những nhà đầu tư nhận ra xu hướng này sớm, đây có thể là cơ hội sinh lời của thập kỷ tiếp theo – Münchau nhận định.
Khi chính phủ dùng quân bài lạm phát làm công cụ xóa nợ. Câu hỏi không phải Bitcoin có thay thế được hệ thống tài chính truyền thống hay không, mà là tốc độ chuyển đổi sẽ nhanh đến mức nào khi chính các ngân hàng trung ương – những người từng chống Bitcoin – giờ đây cũng bắt đầu mua vào.
