1. Tại sao thế giới cần một cuộc cách mạng chuyển tiền?
Thế giới đang xử lý gần 200 nghìn tỷ USD giá trị giao dịch xuyên biên giới, và con số này có thể tăng lên 250-290 nghìn tỷ vào năm 2027-2030 theo dự báo của Finextra Research và EY. Hình thức phổ biến nhất hiện nay vẫn là SWIFT – mạng lưới nhắn tin tài chính kết nối hơn 11.000 ngân hàng tại hơn 200 quốc gia.
Với khối lượng 18 tỷ tin nhắn vào năm 2022, trong đó khoảng một nửa là thanh toán và nửa còn lại là giao dịch ngoại hối, chứng khoán, SWIFT xử lý ước tính 150 nghìn tỷ USD mỗi năm theo PYMNTS. Tuy nhiên, sau hơn 50 năm hoạt động, hệ thống này đang bộc lộ những hạn chế.
Vậy SWIFT hoạt động như thế nào?
Về bản chất, SWIFT không chuyển tiền mà chỉ gửi các “tin nhắn” chuyển tiền giữa các ngân hàng. Để thực hiện lệnh này, các ngân hàng cần có tài khoản chứa tiền của nhau, gọi là tài khoản Nostro.
- Trường hợp đơn giản (kết nối trực tiếp): Ngân hàng A có tài khoản Nostro tại ngân hàng B. Khi có lệnh chuyển tiền, ngân hàng B chỉ cần trừ tiền từ tài khoản của ngân hàng A và ghi có cho người nhận.
Ví dụ: Vietcombank muốn chuyển 100.000 USD cho khách hàng tại JPMorgan Chase (JPM). Giả sử Vietcombank có tài khoản Nostro 50 triệu USD tại JPM. JPM sẽ trừ 100.000 USD từ tài khoản này (còn 49,9 triệu USD) và chuyển vào tài khoản của người nhận.
- Trường hợp phức tạp (không có kết nối trực tiếp): Khi ngân hàng A không có tài khoản tại ngân hàng B, họ phải nhờ đến một ngân hàng trung gian C (có quan hệ với cả A và B). Khi đó, ngân hàng C sẽ trừ tiền từ tài khoản Nostro của ngân hàng A (tại ngân hàng C), sau đó nhờ ngân hàng B chuyển tiền từ tài khoản Nostro của chính mình tại ngân hàng B cho cho người nhận qua tin nhắn SWIFT.
Ví dụ: Agribank (Việt Nam) muốn chuyển 50.000 USD đến Bank of America (Mỹ). Agribank sẽ gửi lệnh cho ngân hàng trung gian như Standard Chartered, yêu cầu chuyển 50.000 USD từ tài khoản của mình đến Bank of America cho người nhận.
Tuy nhiên, quy trình này lại tồn tại nhiều nhược điểm:
- Thời gian: Mỗi ngân hàng trung gian mất từ 4-8 tiếng để xử lý giao dịch. Nếu phải đi qua 2-3 ngân hàng, cộng thêm lệch múi giờ và ngày nghỉ cuối tuần, một giao dịch có thể mất từ vài ngày đến cả tuần để hoàn tất.
- Chi phí: Phí chuyển tiền qua SWIFT rất đắt đỏ. Mỗi ngân hàng tham gia vào quy trình sẽ thu một khoản phí từ 10-50 USD. Như vậy, một giao dịch qua 3 ngân hàng có thể tốn tới 30-150 USD. Chưa kể, người dùng còn phải chịu thêm chênh lệch tỷ giá từ 2-5% cho mỗi lần quy đổi.
- Khả năng tiếp cận: Một bộ phận lớn dân số thế giới, đặc biệt là ở các khu vực vùng sâu vùng xa, các quốc gia kém phát triển hoặc đang có xung đột, không thể tiếp cận được hệ thống ngân hàng toàn cầu. (theo World Bank có khoảng 1,4 tỷ người không tiếp cận được ngân hàng vào năm 2021).
2. Blockchain cho Stablecoin: Giải pháp tương lai
2.1 Stablecoin giải quyết vấn đề thế nào?
Stablecoin có thể được áp dụng vào cả thanh toán bán lẻ (thường là trong nước) hay chuyển tiền (thanh toán) xuyên biên giới. Tuy nhiên, độ hiệu quả của stablecoin được thể hiện rõ nhất qua chuyển tiền hay thanh toán xuyên biên giới.
Thay vì phải trải qua chuỗi ngân hàng trung gian phức tạp như SWIFT, stablecoin chỉ cần 3 bước đơn giản:
- VND → USDT: Người gửi chuyển VND cho nhà cung cấp dịch vụ, nhận lại stablecoin
- USDT → USDT: USDT được chuyển trực tiếp qua blockchain đến người nhận chỉ trong vài giây
- USDT → USD: Người nhận có thể giữ USDT hoặc đổi ra USD tại đích
Sự khác biệt về hiệu suất:
- Tốc độ: Giao dịch được xử lý gần như tức thì, chỉ mất vài giây.
- Chi phí: Phí cực kỳ rẻ, bất kể giá trị giao dịch lớn đến đâu phí có thể dưới 1 USD tùy thuộc vào phí chuyển đổi giữa tiền fiat và stablecoin.
- Minh bạch: Mọi giao dịch đều được ghi lại trên blockchain công khai, ai cũng có thể tra cứu và xác thực.
- Tiếp cận toàn cầu: Chỉ cần có kết nối internet, bất kỳ ai cũng có thể gửi và nhận tiền, phá vỡ rào cản địa lý và tài chính.
Những ưu thế này giúp stablecoin tăng trưởng rất mạnh mẽ. Keyrock dự báo thị trường stablecoin có thể tăng từ mức hiện tại khoảng 200 tỷ USD lên tới 750 tỷ – 3 nghìn tỷ USD vào năm 2030, tốc độ tăng trưởng gấp 4-15 lần chỉ trong 5 năm tới.
2.2 Từ thử nghiệm đến áp dụng thực tế
Dù độ áp dụng stablecoin hiện tại còn khá thấp so với quy mô 150 nghìn tỷ của SWIFT, nhưng tốc độ tăng trưởng lại vô cùng ấn tượng.
Trong tháng 7/2025, stablecoin đã xử lý 2,3 nghìn tỷ USD giao dịch – vượt qua tổng khối lượng của Visa và PayPal cộng lại.
Sự rõ ràng hơn về quy định đang tạo ra niềm tin lớn cho các tổ chức tham gia thị trường này. Vào ngày 18/7/2025, Tổng thống Donald Trump đã ký Đạo luật GENIUS thành luật, tạo ra khung pháp lý đầu tiên và toàn diện cho stablecoin tại Mỹ.
Với bệ phóng này, Keyrock dự báo rằng THANH TOÁN ở một số hình thức chính bằng stablecoin có thể đạt khối lượng 1 nghìn tỷ USD vào năm 2030.
2.3 Các ông lớn đã nhảy vào cuộc chơi
Các tổ chức tài chính hàng đầu như Mastercard, Visa, JPMorgan Chase đang đua nhau tích hợp stablecoin vào hạ tầng thanh toán toàn cầu của mình. Mục tiêu: biến stablecoin thành phương tiện thanh toán được chấp nhận rộng rãi tại hàng trăm triệu điểm bán trên toàn thế giới.
Ở cấp độ quốc gia, Mỹ đang xem stablecoin USD như một công cụ để củng cố vị thế đồng đô la, thậm chí có thể giúp giải quyết bài toán nợ công khổng lồ. Trong khi đó, Trung Quốc với đồng nhân dân tệ số (e-CNY) và các quốc gia khác cũng đang phát triển stablecoin riêng, biến đây thành cuộc cạnh tranh bành trướng sức mạnh đồng nội tệ trên không gian số toàn cầu.
Nhưng điều gì khiến những gã khổng lồ này quyết tâm đổ hàng tỷ đô vào cuộc đua thanh toán stablecoin? Câu trả lời nằm ở quy mô thị trường và mô hình kinh doanh độc đáo của stablecoin.
2.4 Động lực kinh tế đằng sau cuộc đua
Với giá trị giao dịch xuyên biên giới lên tới 200 nghìn tỷ USD mỗi năm, là miếng bánh khổng lồ mà ai cũng muốn tham gia. Đây hoàn toàn có thể là cuộc chiến để quyết định ai sẽ kiểm soát cách thế giới chuyển tiền trong tương lai.
Trong hệ thống thanh toán hay chuyển tiền bằng stablecoin xuyên biên giới, người dùng chỉ quan tâm đến ba yếu tố: nhanh, rẻ và tiện lợi. Khi bạn chuyển tiền từ Việt Nam sang Mỹ, bạn không cần biết hệ thống dùng USDC hay USDT. Nhưng nếu hệ thống đó xử lý 50% lượng giao dịch toàn cầu thông qua USDC, thì USDC sẽ trở thành “đồng USD số” thống trị thế giới.
Điều thú vị là các công ty này có thể kiếm lợi nhuận khổng lồ mà không cần thu phí giao dịch. Bí mật nằm ở mô hình kinh doanh: khi bạn mua USDC, Circle lấy USD của bạn đi mua trái phiếu chính phủ và giữ toàn bộ lãi suất. Circle hiện kiếm 2-3 tỷ USD mỗi năm từ hơn 50 tỷ USD dự trữ. Nếu chiếm được 10% thị trường thanh toán toàn cầu (tương đương 10 nghìn tỷ USD stablecoin), với lãi suất 2%, doanh thu sẽ đạt 200 tỷ USD – bằng 1/3 doanh thu Walmart mà không cần thu một xu phí giao dịch.
3. Cuộc đua blockchain cho stablecoin
Nhận thấy tiềm năng khổng lồ của stablecoin trong giao dịch tài chính, nhưng các blockchain phổ biến hiện tại như Ethereum chưa được thiết kế tối ưu, nhất là nhu cầu thanh toán quy mô lớn của doanh nghiệp (vốn đòi hỏi tốc độ siêu nhanh, phí siêu rẻ và khả năng tùy chỉnh cao). Vậy nên nhiều ông lớn như Tether, Circle và Stripe đã xây dựng blockchain riêng mang lại nhiều lợi thế chiến lược:
- Kiểm soát và tối ưu hóa: Họ có thể toàn quyền kiểm soát, thiết kế blockchain chuyên biệt cho thanh toán, đảm bảo hiệu suất và bảo mật.
- Tùy chỉnh và tuân thủ: Dễ dàng tích hợp các tính năng tuân thủ quy định và quyền riêng tư theo yêu cầu của khách hàng doanh nghiệp.
- Kinh tế: Họ có thể trợ giá hoặc miễn phí giao dịch để thu hút người dùng, đồng thời giữ lại toàn bộ doanh thu từ phí gas trên mạng lưới thay vì phải trả cho một bên thứ ba.
3.1. Tether (USDT)
Tether, đơn vị phát hành USDT với vốn hóa hơn 140 tỷ USD, chiếm gần 63% thị phần stablecoin toàn cầu đang tích cực hậu thuẫn cho các dự án Layer 1 chuyên về thanh toán.
Plasma: Một sidechain của Bitcoin thiết kế với hiệu suất cao (3,000 TPS), chuyên cho thanh toán stablecoin toàn cầu với các tính năng:
- Thanh toán USDT không phí
- Khả năng thanh toán gas bằng bất kỳ token nào
- Tương thích EVM để xây dựng dApp
- Đã huy động 27.5 triệu USD từ các VC và 50 triệu USD từ cộng đồng.
Stable: Layer 1 độc lập có hiệu suất cao, chuyên cho thanh toán USDT với những đặc điểm nổi bật:
- USDT là token gas chính của mạng lưới
- Tích hợp cổng nạp tiền fiat
- Cung cấp tính năng quyền riêng tư cho doanh nghiệp
- Hỗ trợ chuyển tiền xuyên chuỗi qua USDT0
- Đã huy động 28 triệu USD với sự dẫn đầu của Bitfinex, HackVC và cố vấn bởi CEO Tether Paolo.
Việc hậu thuẫn cho các blockchain như Plasma cho thấy tầm nhìn xa của Tether: thay vì cạnh tranh trực tiếp, họ muốn tạo ra một hệ sinh thái khép kín nơi USDT trở thành huyết mạch của nhiều mạng lưới khác nhau.
Đặc biệt, Ardoino tiết lộ Tether có khả năng sẽ thành lập một công ty mới tại Mỹ và tạo ra một token thanh toán mới dành riêng cho thị trường này, trong khi USDT hiện tại sẽ tiếp tục phục vụ thị trường quốc tế
- So sánh với đối thủ, Tether có lợi thế áp đảo về quy mô tài chính và thương hiệu. Với vốn hóa 140 tỷ USD và lợi nhuận 13 tỷ USD trong năm 2024, họ có đủ sức mạnh tài chính để “di chuyển với tốc độ ánh sáng” như Ardoino tự tin khẳng định.
- Tuy nhiên, điểm yếu rõ rệt nhất của Tether nằm ở thị trường mục tiêu và tốc độ triển khai so với các đối thủ mà 5 Phút Crypto sẽ đề cập ở phần sau.
3.2. Stripe + Paradigm
Stripe – gã khổng lồ trong lĩnh vực thanh toán trực tuyến với định giá 90 tỷ USD, đang hợp tác với ông lớn Paradigm để xây dựng blockchain Layer 1 của riêng mình mang tên Tempo.
Đây là một ứng viên cực kỳ đáng gờm, bởi Stripe đã có gần như mọi mảnh ghép cần thiết:
- Đối tác & Khách hàng: Mạng lưới khổng lồ với hàng trăm nghìn doanh nghiệp và xử lý hàng nghìn tỷ USD mỗi năm.
- Cơ sở hạ tầng On/Off-ramp: Stripe đã thâu tóm công ty hạ tầng stablecoin Bridge và nhà phát triển ví crypto Privy. Bridge giúp chuyển đổi liền mạch giữa tiền pháp định và stablecoin, trong khi Privy đơn giản hóa việc tạo và quản lý ví cho người dùng cuối.
- Chuyên môn kỹ thuật: Sự hợp tác với Paradigm mang lại nguồn vốn và cả đội ngũ phát triển blockchain hàng đầu thế giới.
Tempo chính là mảnh ghép cuối cùng, một blockchain hiệu suất cao được thiết kế riêng cho thanh toán. Khi hoàn thiện, hệ sinh thái của Stripe sẽ cho phép doanh nghiệp thực hiện thanh toán stablecoin xuyên biên giới một cách tức thì ngay trên nền tảng của họ, một đối thủ thực sự đáng gờm cho SWIFT, và được đánh giá là tiềm năng nhất trong thị trường thanh toán.
3.3. Circle (USDC)
Circle, nhà phát hành USDC – stablecoin lớn thứ hai thị trường và được cấp phép đầy đủ tại Mỹ cũng đang tích cực xây dựng một hệ sinh thái toàn diện với Circle Payment Network, kết nối các ngân hàng và nhà cung cấp dịch vụ thanh toán.
Vào tháng 8/2025, Circle đã công bố Arc, blockchain Layer 1 chuyên biệt cho tài chính stablecoin, do chính họ xây dựng cùng một nhóm phát triển giao thức đồng thuận cho Cosmos SDK (đang được Circle quản lý). Arc được thiết kế cho các giao dịch cấp doanh nghiệp và sẽ sử dụng chính USDC làm token trả phí gas. Dự kiến testnet diễn ra khoảng từ tháng 9-11/2025, và mainnet sẽ vào đầu 2026.
Ngoài ra, Circle đã hợp tác với Fireblocks, một nền tảng lưu ký tài sản kỹ thuật số hàng đầu, để cung cấp quyền truy cập vào Arc cho các ngân hàng và tổ chức tài chính ngay từ ngày đầu ra mắt.
Điều này cho thấy Circle rất nghiêm túc trong việc xây dựng một hệ thống thanh toán stablecoin dành cho giới tổ chức.
4. Tổng kết
Cuộc đua ứng dụng stablecoin cho thanh toán hay giao dịch không chỉ là câu chuyện của Circle, Tether hay Stripe. Các ông lớn khác nhưPayPal với PYUSD, JPMorgan với JPM Coin, cho đến các gã khổng lồ bán lẻ như Amazon và Walmart đang nghiên cứu tham gia cuộc chơi này.
Khác với các xu hướng ngắn hạn và thiếu tính ứng dụng của thị trường crypto, cuộc đua blockchain thanh toán stablecoin đang chứng minh vai trò là “người dẫn đường” cho toàn bộ thị trường crypto với ứng dụng rõ ràng – và ứng dụng đó chạm đến cuộc sống hàng tỷ người.
Tuy nhiên, cần nhìn nhận thực tế rằng để stablecoin vẫn phải đối mặt nhiều thách thức lớn để thay thế hoàn toàn các hệ thống truyền thống như SWIFT, Visa hay PayPal. Đặc biệt là rào cản về giáo dục người dùng và quy định nghiêm ngặt của các quốc gia, chưa kể việc được chấp nhận và tích hợp với hệ thống ngân hàng truyền thống như SWIFT cũng không phải chuyện một sớm một chiều.
Đọc thêm:
