Lưu ý: Đây là bài phỏng vấn do WuBlockchain thực hiện với anh Lê Thanh. Toàn bộ nội dung chỉ thể hiện quan điểm cá nhân của người được phỏng vấn, không đại diện cho quan điểm của 5 Phút Crypto. Bài viết không nhằm mục đích tư vấn đầu tư và không khuyến nghị mua bán bất kỳ token nào.
Founder Ninety Eight và hành trình 8 năm với crypto Việt Nam
Mình khá may mắn khi bước vào thị trường crypto Việt Nam tương đối sớm. Có nhiều người OG hơn mình rất nhiều, nhưng bắt đầu từ 2017 đến giờ cũng đã gần 8 năm rồi, và trong quãng thời gian đó mình được chứng kiến toàn bộ bức tranh crypto Việt Nam thay đổi.
Ngày đầu, thị trường tràn ngập dự án scam, crypto chưa bao giờ được xem là một lớp tài sản, và mọi người nghĩ Bitcoin chỉ là lừa đảo. Còn bây giờ, thế giới đã bắt đầu công nhận crypto là một lớp tài sản mới và Bitcoin đang trở thành vàng kỹ thuật số.
Điều ấn tượng không kém là chính Việt Nam cũng thay đổi rất nhiều. Trong 1–2 năm gần đây, cả nước bắt đầu ủng hộ crypto và tư duy quản lý chuyển biến rõ rệt. Mình xem 2025 là thời điểm bước ngoặt, khi Nghị quyết 05 cho thấy chúng ta đang tiến tới một khung pháp lý rõ ràng và hỗ trợ crypto.
Chỉ trong 8 năm, từ chỗ mọi người không hiểu crypto là gì, đến chỗ nhiều người Việt như mình xây dựng công ty và sản phẩm phục vụ người dùng toàn cầu, rồi đến giai đoạn đất nước chính thức ủng hộ crypto. Với mình đó là một hành trình phi thường.
Đọc thêm: Bài toán Bitcoin cần giải trước khi tiến đến 150.000 USD
Người Việt thường tiếp cận crypto lần đầu qua đâu?
Mỗi người có một cách riêng để bước vào crypto, và cách đó thường phụ thuộc vào thế hệ của họ.
Thế hệ của mình, nhiều người biết đến crypto qua Bitcoin: có người đào Bitcoin, có người giữ Bitcoin, có người ban đầu không mua Bitcoin mà làm các dịch vụ kiếm tiền online rồi nhận Bitcoin làm phương thức thanh toán. Đó là cách thế hệ mình tiếp cận crypto. Đến năm 2021, mình thấy một làn sóng lớn người mới vào qua GameFi và DeFi, còn 1–2 năm gần đây thì nhiều người gia nhập vì memecoin.
Mỗi chu kỳ có một lý do khác nhau để người ta bước vào, nhưng có một quy luật chung không thay đổi là crypto được phổ biến chủ yếu qua truyền miệng. Mọi người biết đến crypto qua bạn bè, qua KOL mà họ theo dõi, hoặc qua tin tức và cộng đồng. Hành vi đó vẫn đang thúc đẩy sự phát triển của cộng đồng crypto cho đến hôm nay.
Và giống như nhiều quốc gia khác, phần lớn người dùng Việt Nam bắt đầu với sàn tập trung. Đó cũng là lý do khi Chính phủ Việt Nam xây dựng khung pháp lý cho crypto, họ bắt đầu từ việc quản lý sàn tập trung trước, và mình thấy cách tiếp cận đó rất hợp lý.
Chân dung người dùng crypto Việt Nam thế nào?
Khoảng 4 năm trước, người dùng crypto Việt quen thuộc với sàn tập trung hơn nhiều. Lúc đó, muốn giới thiệu một đồng coin hay token mới cho người dùng thì gần như bắt buộc phải list trên sàn lớn mà họ đã gửi tiền vào, nếu không thì rất khó để được chấp nhận.
Tuy nhiên, những năm gần đây mình thấy rõ sự thay đổi. Nhiều người bắt đầu học cách dùng crypto và hiểu cách các giao thức hoạt động, thậm chí còn biết tận dụng để xây dựng chiến lược riêng và kiếm lợi nhuận. Người Việt nhìn chung vẫn là nhóm chấp nhận rủi ro cao, và nhiều người mình biết vẫn thích chiến lược lợi nhuận cao hơn là thu nhập ổn định lãi thấp.
Một phần lý do là trước khi có khung pháp lý, thị trường crypto Việt Nam vốn là một môi trường rủi ro cao. Những người có vốn lớn, muốn đầu tư quy mô lớn hơn nhưng thận trọng hơn, vẫn chưa vào crypto vì chờ pháp lý rõ ràng. Giờ với khung pháp lý mới, mình nghĩ sẽ có thêm nhóm người dùng đa dạng hơn với nhiều mức chấp nhận rủi ro khác nhau.
Còn nếu nhìn lại những người vào crypto từ 2017 hoặc sớm hơn cho đến giờ, phần lớn vẫn là dân chấp nhận rủi ro cao và quen thuộc với sàn tập trung. Điểm khác biệt là trình độ hiểu biết của họ giờ cao hơn nhiều.
Khung pháp lý crypto tại Việt Nam đang ở đâu? Và cần theo dõi điều gì sắp tới?
Theo quan điểm cá nhân của mình, khung pháp lý vừa được công bố ở Việt Nam đang được phát triển theo hướng thận trọng nhưng về bản chất là ủng hộ.
Ở tầm chiến lược, Chính phủ đã xếp blockchain vào nhóm công nghệ trọng điểm mà cả nước tập trung phát triển trong giai đoạn 2025–2030, thuộc chiến lược Cách mạng công nghiệp lần thứ 4. Điều đó có nghĩa blockchain là một trong những công nghệ cốt lõi mà đất nước muốn đầu tư lâu dài, và vì vậy mình tin rằng hướng đi chung của khung pháp lý là ủng hộ. Mục tiêu không phải kiềm hãm ngành mà là giúp ngành phát triển lớn hơn và tiếp cận đại chúng ở Việt Nam.
Tuy nhiên, vì công nghệ này còn khá mới và chúng ta chưa hiểu hết rủi ro, nên giai đoạn đầu cơ quan quản lý vẫn tiếp cận thận trọng. Ban đầu sẽ chỉ cấp 5 giấy phép sàn giao dịch, dịch vụ giới hạn ở giao dịch spot, và mọi token phải niêm yết bằng VND. Sau đó, khi Chính phủ quan sát cách thị trường vận hành và đánh giá được việc quản lý rủi ro, sẽ có thêm nhiều dịch vụ được mở ra dần.
Nhìn chung, động lực cốt lõi ở cấp quốc gia vẫn rõ ràng: làm sao để blockchain trở thành công nghệ then chốt thúc đẩy nền kinh tế Việt Nam. Đó vẫn là trọng tâm từ phía Chính phủ, và cũng là điều mà chúng mình được truyền đạt.
Người dùng Việt Nam đang hướng vào đâu? Điều gì thúc đẩy xu hướng đó?
Mình thấy chiến lược đầu tư của người Việt đã thay đổi rõ rệt theo thời gian. Ở thời điểm hiện tại, nhiều nhà đầu tư đang quay lại với Bitcoin và các đồng lớn. Bên cạnh đó, ngày càng nhiều người quan tâm đến các loại tài sản khác được token hóa trên blockchain, như vàng, bạc, kim loại, và các loại hàng hóa. Nhiều người bắt đầu coi những tài sản này “nghiêm túc” hơn và trong một số trường hợp, dễ hiểu cũng như dễ đầu tư hơn so với các dự án crypto thuần túy.
Tuy nhiên, người Việt vẫn rất cởi mở với cơ hội mới. Gần như mọi xu hướng hay narrative mới đều thu hút một lượng đáng kể người Việt tham gia, dù là memecoin, AI coin, hay các narrative khác thì luôn có một nhóm người Việt theo sát và nhảy vào. Nhưng nhìn chung, phần lớn vốn và sự chú ý đang dần quay lại các đồng lớn thay vì tài sản đầu cơ.
Đọc thêm: Tâm lý đầu tư Bitcoin và cái bẫy mà ai cũng mắc phải
Từ 2024 đến nay, ít nghe về dự án Việt hơn. Anh có cùng nhận định không?
Vẫn có nhiều team Việt đang xây dựng dự án ở nhiều lĩnh vực và trên nhiều blockchain khác nhau. Mình biết điều này vì Coin98 cũng có một quỹ đầu tư nhỏ, và chúng mình vẫn đang hỗ trợ các founder Việt Nam cùng các dự án đang phát triển.
Lý do chưa có nhiều dự án Việt thực sự nổi bật trong 1–2 năm qua, mình nghĩ có mấy yếu tố.
Thứ nhất là môi trường thị trường chung. Chúng ta bước vào thị trường gấu từ khoảng 2022 đến giờ, và trong giai đoạn đó rất ít dự án toàn cầu đạt được sự bứt phá. Trong điều kiện như vậy, dự án mới muốn nổi bật là rất khó, không riêng gì dự án Việt.
Thứ hai, xu hướng này không chỉ xảy ra ở Việt Nam mà trên toàn ngành crypto, số lượng dự án nổi bật đều giảm. Một lý do quan trọng là nhân tài và sự chú ý đã chuyển sang các lĩnh vực mới, đặc biệt là AI, nơi các công ty đang có tốc độ tăng trưởng và định giá hấp dẫn hơn. Trong khi đó crypto vẫn trong giai đoạn suy thoái, khiến một số builder thấy kém hấp dẫn hơn trong ngắn hạn.
Thứ ba, khi crypto trưởng thành hơn, các founder ngày càng cần hướng dẫn pháp lý rõ ràng để biết được phép làm gì và không được phép làm gì. Ở điểm này, khung pháp lý mới của Việt Nam rất quan trọng vì nó mang lại sự rõ ràng và tự tin hơn cho builder.
Tổng hợp lại, đó là sự kết hợp của chu kỳ thị trường, dịch chuyển nhân tài, và thiếu rõ ràng về pháp lý. Tuy nhiên, với khung pháp lý rõ ràng hơn hiện tại, mình lạc quan rằng sẽ có thêm nhiều dự án crypto ra đời từ Việt Nam trong vài năm tới.
Các builder ở Việt Nam hiện tại ra sao? Họ đang tập trung vào mảng nào?
Ở Việt Nam hiện tại có một nhóm developer khá mạnh, tập trung vào hai hướng chính là EVM/Solidity và Rust.
Nhóm Rust hiện chủ yếu tập trung vào hệ sinh thái Solana, và Solana đang phát triển rất nhanh ở Việt Nam. Phần lớn nhờ nỗ lực mà Superteam đã đầu tư vào thị trường nội địa trong 2–3 năm qua, khi họ rất tích cực xây dựng cộng đồng developer, giúp developer tìm việc, hoặc thậm chí khởi động dự án riêng. Những nỗ lực đó giờ đang cho ra quả.
Ở phía người dùng, người Việt nắm giữ khá nhiều SOL. Ở phía developer, nhiều team đang ưu tiên phát triển trên Solana vì đây là chain hoạt động mạnh nhất trong vài năm qua. Điều này thể hiện qua nhiều chỉ số: các ứng dụng có doanh thu lớn mà người Việt dùng cũng nằm trên Solana, hoạt động meme đặc biệt mạnh ở đó, và giao dịch của người dùng cũng luôn có xu hướng nghiêng về phía Solana. Với những đầu tư liên tục vào thị trường nội địa, Solana giờ đã hình thành một cộng đồng developer khá lớn và tương đối trưởng thành ở Việt Nam.
Song song đó, Ethereum vẫn giữ vững vị thế nền tảng của hệ sinh thái EVM, với một nhóm developer trung thành và ngày càng đông, am hiểu sâu về EVM và Solidity. Vì ít dự án lớn của Việt Nam ra đời trong 1–2 năm qua, nhiều developer muốn phát triển sự nghiệp lâu dài đã tìm kiếm vị trí ở các team quốc tế. Theo mình thấy, điều này đang biến Việt Nam thành một nguồn nhân tài ngày càng quan trọng cho ngành crypto toàn cầu.
Nhà đầu tư quan tâm đến dự án Việt như thế nào? Quá trình gọi vốn của Coin98 có thuận lợi không?
Nhìn lại, mình nghĩ chúng mình khá may mắn vào năm 2021, cả về thời điểm lẫn mức độ hỗ trợ từ các nhà đầu tư toàn cầu.
Một lý do quan trọng là tại thời điểm gọi vốn, chúng mình là một trong rất ít dự án trong khu vực đã có sản phẩm thực chạy được 1–2 năm. Chúng mình đã đi qua toàn bộ quá trình, từ gọi vốn chỉ với whitepaper, đến MVP, rồi đến sản phẩm có người dùng thật và dữ liệu sử dụng thực tế. Điều đó giúp chúng mình đi trước khá nhiều so với các dự án còn ở giai đoạn ý tưởng, và tạo ra khác biệt lớn khi gọi vốn. Yếu tố thứ hai là thị trường năm 2021 rất nóng nên việc gọi vốn tự nhiên dễ dàng hơn. Nhưng tất nhiên, thành công đó cũng dựa trên 4 năm team làm việc miệt mài trước đó. Với chúng mình, đó là sự kết hợp giữa nỗ lực dài hạn, thời điểm thuận lợi, và một phần may mắn. Mình nghĩ điều này không chỉ đúng với dự án Việt mà với startup ở mọi nơi.
Hiện tại, gọi vốn rõ ràng khó hơn rất nhiều. Không phải vì dự án kém đi, mà vì thị trường chung đi xuống. Các quỹ đầu tư mạo hiểm đang chịu áp lực lớn, nhiều quỹ bị lỗ từ các deal trước, vốn khả dụng và mandate đầu tư bị thắt lại. Quy mô quỹ co lại, quyết định đầu tư thận trọng hơn nhiều. Từ những gì mình thấy, điều này ảnh hưởng không chỉ Việt Nam mà toàn khu vực châu Á
Thế mạnh của Việt Nam trong ngành crypto là gì?
Trình độ hiểu biết của cộng đồng crypto Việt Nam sẽ tiếp tục tăng. Sau vài năm tham gia và đặt tiền thật vào thị trường, mọi người giờ đã khá quen thuộc với các công cụ, và theo cách nào đó mình nghĩ nhiều người cũng đã thực sự yêu thích không gian này. Họ vẫn muốn tìm hiểu thêm về công nghệ, về các dự án mới, và liên tục tìm kiếm cơ hội đầu tư. Mình không thấy xu hướng đó giảm đi trong thời gian tới.
Với khung pháp lý mới, cách giao dịch sẽ thay đổi. Ví dụ, nếu muốn giao dịch tài sản, bạn sẽ cần nạp vào sàn tập trung được quản lý thay vì giao dịch trên các nền tảng chưa được cấp phép. Cách giao dịch sẽ khác đi một chút, nhưng mình không nghĩ điều đó làm giảm sự quan tâm của cộng đồng.
Về phía developer, mình tin 100% rằng khung pháp lý giúp developer và founder tự tin hơn để bắt tay xây dựng trong không gian này, và đó rõ ràng là điều tích cực.
Ở cấp quốc gia, mình nghĩ Việt Nam đang đi đúng hướng. Đất nước đang thực sự tìm cách sử dụng blockchain như một công nghệ cốt lõi để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế số trong những năm tới. Tất nhiên vẫn còn rất nhiều việc phải làm và cần thêm nhiều chính sách cùng hướng dẫn chi tiết. Nhưng nhìn chung, mình thấy rõ nỗ lực mà Chính phủ đang bỏ ra để biến blockchain thành một ngành công nghiệp then chốt cho nền kinh tế Việt Nam, và họ thực sự nghiêm túc với điều đó.
Nguồn: WuBlockchain Podcast. Bài phỏng vấn được thực hiện bằng tiếng Anh, nội dung tiếng Việt do 5 Phút Crypto biên dịch và biên tập.
