1. Tin đồn “10 giờ đêm”
Suốt nửa cuối năm 2025, công ty phân tích blockchain Glassnode đã bắt đầu theo dõi một hiện tượng lạ. Gần như mỗi ngày, vào khoảng 10 giờ đêm (giờ Việt Nam), sau khi thị trường chứng khoán Mỹ mở cửa thì Bitcoin lại bị xả mạnh. Chuyện này lặp đi lặp lại suốt nhiều tháng.
ZeroHedge, một tài khoản có 2,5 triệu followers trên X thì gọi thẳng tên bên đứng sau là Jane Street. Từ tháng 7/2025, tài khoản này liên tục đăng bài về vấn đề này. Cộng đồng crypto thậm chí còn đặt cho hiện tượng một cái tên: “Jane 10 giờ đêm.”
Nghi ngờ này dựa trên việc Jane Street đang nắm giữ hơn 2,5 tỷ đô trong IBIT, quỹ ETF Bitcoin giao ngay của BlackRock. Với vai trò nhà tạo lập thị trường, họ có quyền tạo và mua lại cổ phần ETF mỗi ngày. Tin đồn cho rằng Jane Street hoàn toàn có thể bán ra vào buổi sáng để đẩy giá xuống, rồi gom lại ở vùng giá thấp hơn. Đây là chiến lược kiếm lời phổ biến trong giới tài chính, và với quy mô của Jane Street thì điều này hoàn toàn khả thi.
Tuy nhiên, đến hiện tại vẫn chưa có bằng chứng công khai nào chứng minh Jane Street bán Bitcoin theo lịch trình cố định. Cộng đồng chỉ đang dựa vào biểu đồ và sự trùng lặp về thời gian để nghi ngờ chứ chưa có gì chắc chắn.
Cho đến ngày 23/02/2026, Terraform Labs nộp đơn kiện Jane Street với cáo buộc giao dịch nội gián trong vụ sụp đổ Luna. Ngay sau đó, mô hình bán lúc 10 giờ đêm biến mất và Bitcoin bật tăng mạnh. Hai sự kiện này chưa ai chứng minh được là có liên quan, nhưng xảy ra gần như cùng lúc nên rất khó để phớt lờ.
2. Jane Street là gì?
Jane Street là một trong những nhà tạo lập thị trường lớn nhất Phố Wall, nhưng hầu như không ai biết nhiều về họ. Công ty này không trả lời phỏng vấn và hiếm khi xuất hiện trên truyền thông suốt hơn 25 năm hoạt động.
Jane Street được thành lập khoảng năm 1999 – 2000 và đến hiện tại công ty đã giao dịch tại 45 quốc gia, trên hơn 200 sàn với khoảng 24% thị phần ETF sơ cấp tại Mỹ. Doanh thu giao dịch ròng năm 2024 đạt 20,5 tỷ đô, ngang ngửa Goldman Sachs. Riêng quý 2/2025, họ ghi nhận 10,1 tỷ đô doanh thu ròng và 6,9 tỷ đô lợi nhuận, phá kỷ lục của mọi ngân hàng đầu tư lớn trên Phố Wall.
Trong thị trường crypto, Jane Street là 1 trong 4 công ty hiếm hoi được phép thực hiện tạo lập và mua lại cổ phần trong quỹ ETF Bitcoin giao ngay của BlackRock. Vai trò này cho phép Jane Street di chuyển Bitcoin thật vào và ra khỏi cấu trúc ETF, kinh doanh chênh lệch giá giữa quỹ và thị trường giao ngay, đồng thời duy trì lượng lớn Bitcoin dự trữ.
Và có một chi tiết thú vị nữa là Sam Bankman-Fried, người sáng lập FTX, từng làm việc tại Jane Street từ năm 2014 đến 2017. Chính tại đây SBF học được cách tư duy về thị trường trước khi rời đi để lập Alameda Research rồi FTX. Câu chuyện sau đó thì ai cũng biết rồi.
3. Vì sao cộng đồng nghi ngờ Jane Street đang bán Bitcoin?
Lý do khiến cộng đồng phản ứng mạnh đến vậy là vì xung quanh Jane Street có loạt chi tiết đáng ngờ:
Đầu tiên là vụ kiện với Terraform Labs: Ngày 23/02/2026, Terraform Labs chính thức kiện Jane Street với cáo buộc giao dịch nội gián trong vụ sụp đổ Luna năm 2022. Theo đơn kiện, một cựu thực tập sinh tên Bryce Pratt sau khi chuyển sang Jane Street đã lập nhóm chat “Bryce’s Secret”, kéo vào đó kỹ sư và người phụ trách kinh doanh của Terraform để chuyển thông tin nội bộ. Nhờ đó, Jane Street được cho là đã “thanh lý hàng trăm triệu đô rủi ro tiềm ẩn chỉ vài giờ trước khi hệ sinh thái Terraform sụp đổ hoàn toàn.”
Tiếp theo là mối liên hệ với Jump Trading. Theo đơn kiện, Jump từng bí mật mua 20 triệu đô UST để kéo giá về 1 đô vào tháng 5/2021, đổi lại nhận hơn 61 triệu token Luna giá 0,40 đô trong khi giá thị trường lúc đó khoảng 90 đô. Jump sau đó bán ra và thu về gần 1,3 tỷ đô. Đáng chú ý là theo đơn kiện Jane Street, chính thông qua kênh thông tin của Jump mà Jane Street có được một phần thông tin nội bộ về Terraform.
Về quy mô và vị thế, riêng quý 2/2025, Jane Street ghi nhận 10,1 tỷ đô doanh thu giao dịch ròng, vượt mọi ngân hàng đầu tư trên Phố Wall. Hồ sơ 13F quý 4/2025 cho thấy họ nắm hơn 20 triệu cổ phần IBIT trị giá khoảng 790 triệu đô, và là 1 trong chỉ 4 công ty được phép tạo lập, mua lại cổ phần quỹ ETF Bitcoin của BlackRock. Nghĩa là họ có quyền di chuyển Bitcoin thật vào và ra khỏi cấu trúc ETF mỗi ngày, một đặc quyền mà gần như không ai khác có.
Ngoài ra, Jane Street cũng từng bị cơ quan quản lý chứng khoán Ấn Độ (SEBI) phạt 484,3 tỷ rupee, tương đương khoảng 566 triệu đô. Đây là mức phạt lớn nhất trong lịch sử ngành chứng khoán nước này. SEBI kết luận Jane Street đã kiếm được khoảng 4,3 tỷ đô lợi nhuận từ việc thao túng giá phái sinh trong 2 năm.
Một số chuyên gia cũng đặt câu hỏi về vai trò thực sự của Jane Street với Bitcoin. Michael Green, cựu quản lý quỹ phòng hộ, cho rằng Jane Street “chắc chắn không phải đang tích lũy Bitcoin” dù hồ sơ công bố cho thấy họ nắm lượng lớn cổ phần ETF. Theo ông, phần lớn vị thế đó được bù trừ bằng các hợp đồng phái sinh không bắt buộc phải công khai. Nik Bhatia thì cho rằng: “Jane Street nắm IBIT để bán quyền chọn, kinh doanh chênh lệch giá, và mọi thứ mà một công ty giao dịch định lượng làm để kiếm tiền nhanh.”
Nhiều bình luận còn cho rằng “Jane Street quyết định giá Bitcoin” hay “Bitcoin đáng lẽ phải ở 150.000 đô nếu không bị thao túng.” Đây là những nhận định mang tính suy đoán và chưa có bằng chứng xác thực. Tuy nhiên, ngày càng nhiều người đặt câu hỏi về tính minh bạch của các nhà tạo lập thị trường.
4. Thị trường đang tự làm sạch chính mình
Ngày 26/02, Bitcoin bật tăng mạnh lên gần 70.000 đô. Nhiều nhà phân tích cho rằng kỳ vọng áp lực bán giảm bớt đã thúc đẩy tâm lý thị trường trong ngắn hạn. Nếu thực sự có một tay chơi lớn xả hàng đều đặn mỗi ngày mà giờ phải dừng lại vì bị lôi ra ánh sáng thì nguồn cung bán ra giảm đi là điều hợp lý. Tất nhiên, đây vẫn chỉ là kỳ vọng chứ chưa ai kiểm chứng được.
Nhìn lại bốn năm qua, rất nhiều thứ đã thay đổi. SBF lĩnh 25 năm tù vì vụ FTX. Do Kwon lĩnh 15 năm. Terraform nộp phạt 4,47 tỷ đô. Binance nộp phạt 4,3 tỷ đô. Jump Trading bị kiện 4 tỷ đô. Giờ đến lượt Jane Street bị lôi ra tòa. Danh sách này cứ mỗi năm lại dài thêm.
Thị trường crypto vẫn còn nhiều góc tối. Nhưng mỗi lần một vụ bê bối bị phơi bày, mỗi lần một tổ chức lớn phải đứng trước tòa thì thị trường lại sạch hơn một chút.
Có thể bạn quan tâm:
