Jeff Yan ít khi xuất hiện trên truyền thông, nên cuộc phỏng vấn trực tiếp với Colossus là một trong số ít tư liệu hiếm hoi về người đứng sau Hyperliquid. Bài này là bản tóm tắt những ý hay nhất từ cuộc gặp đó, được 5 Phút Crypto chuyển thể theo góc nhìn riêng.
1. Cái giá phải trả cho một siêu kỳ lân công nghệ
Jeff Yan không có vẻ ngoài của một người đang điều hành công ty hiệu quả nhất hành tinh. Ngày nào anh cũng mặc đúng một kiểu áo thun trơn và quần đùi, và tủ đồ chỉ vỏn vẹn 15 cái quần đùi và 10 cái áo cùng kiểu, chỉ khác ở ba màu. Tóc thì tự cắt vì không muốn tốn thời gian ra tiệm. Trong các cuộc họp với cộng sự hay phỏng vấn báo chí, anh thường ngồi xếp bằng với đôi chân trần.
Văn phòng ở Singapore cũng không giống một công ty chục tỷ đô chút nào. Bàn ghế là đồ của người thuê trước để lại. Cả đội chỉ thêm vào hai bộ board game, vài bức NFT trên tường và đám thú bông. Trong bếp còn ba chai rượu chưa khui từ một sự kiện cộng đồng hai năm trước, nhưng không ai trong đội đụng vào vì họ chỉ uống trà.
Lối sống tối giản đó là cách Yan giữ cho cả đội không bị chú ý. Nhưng nó không còn hiệu quả nữa. Yan là người duy nhất trong đội dùng tên thật và phải đứng ra ở các sự kiện, nên mặt anh không còn xa lạ với cộng đồng crypto. Văn phòng ban đầu lại nằm ngay khu tài chính trung tâm Singapore, khiến anh càng dễ bị nhận ra. Đầu tiên là những người lạ tự nhiên đến bắt chuyện. Rồi một lần có người bám theo anh vào tận thang máy chung cư. Cuối cùng cả đội phải dọn sang một tòa nhà yên tĩnh hơn ở khu mà không ai nghĩ tới. Yan thuê vệ sĩ riêng, và mỗi lần ra nước ngoài đều có hai vệ sĩ đi kèm.
Nghe thì hơi quá, nhưng thực ra không quá đâu. Bản chất của crypto là mọi giao dịch gần như tức thì, không thể đảo ngược và không cần ngân hàng duyệt. Một kẻ chỉ cần ép được nạn nhân mở ví là có thể vét sạch tài sản trong vài phút, không ai ngăn lại được.
Vì thế các vụ tấn công nhắm vào nhà giàu crypto đang tăng chóng mặt. Riêng trong năm 2025, thế giới đã ghi nhận hơn 70 vụ bắt cóc, tra tấn dã man để ép nạn nhân chuyển tiền trong ví, gần gấp đôi năm trước đó.
2. Hành trình từ huy chương vàng Olympic quốc tế đến dự án đầu tay thất bại
Yan lớn lên ở Redwood Shores, một thị trấn nhỏ giữa San Francisco và Palo Alto. Hàng xóm anh hầu hết là kỹ sư phần mềm, con cái họ từ bé đã được rèn cho con đường vào các trường top của Mỹ. Nhưng nhà Yan thì khác hẳn. Bố mẹ anh đều là người Trung Quốc nhập cư, ly dị từ năm anh học lớp 3. Mẹ anh làm kế toán, một mình nuôi hai con.
Bà có một câu thành ngữ thường dặn Yan, mà sau này anh nhớ mãi, “ngoài người này còn có người khác giỏi hơn, ngoài bầu trời này còn có bầu trời khác”. Bà không thúc ép, chỉ muốn con hiểu rằng dù mình giỏi đến đâu, đó cũng chỉ là một góc nhỏ của thế giới ngoài kia.
Năm lớp 8, một người bạn rủ Yan đi thi toán và anh lập tức bị cuốn vào những con số. Mùa hè năm đó, sáng nào anh cũng dậy lúc 5 giờ để tải đề thi cũ trên mạng về tự làm. Một năm sau, anh lọt vào trại huấn luyện Olympic Toán quốc gia của Mỹ. Đến năm 16 tuổi, anh trượt vòng trung gian và phải chờ một năm mới được thi lại. Trong lúc chờ, Yan tìm sách vật lý của lớp trên về tự học hỏi. Hai năm sau, anh giành huy chương vàng Olympic Vật lý quốc tế ở Copenhagen, xếp hạng 24 thế giới.
Sau đó anh vào Harvard với học bổng gần như toàn phần, tốt nghiệp với bằng cử nhân toán và thạc sĩ khoa học máy tính, rồi đầu quân cho Hudson River Trading (HRT), một trong những công ty giao dịch định lượng hàng đầu thế giới.
Yan rất yêu thích công việc tại HRT. Anh xem trading là trò chơi thuần khiết nhất trong đời thực, vì bạn đúng hay sai thì thị trường sẽ trả lời ngay. Nhưng càng làm, anh càng băn khoăn không biết rốt cuộc mình đang tạo ra giá trị gì cho thế giới. Anh dành tám tháng cải thiện một hệ thống vốn đã rất tốt, trong một công ty cũng đã rất tốt, và sự có mặt của anh không thay đổi gì nhiều.
Anh bắt đầu bén duyên với crypto từ cuối năm 2017, khi cơn sốt crypto đầu tiên bùng nổ. Bitcoin gần chạm 20.000 USD, Coinbase trở thành ứng dụng được tải nhiều nhất ở Mỹ. Yan đọc whitepaper của Ethereum và thấy nó mô tả một cỗ máy do cả thế giới cùng vận hành, không một ai có thể tắt đi. “Mình cảm giác mình có thể đi xây một thứ sẽ thay đổi tài chính”, anh kể lại.
Tháng 4/2018, Yan rời HRT để xây dựng dự án đầu tay tên Deaux, một sàn cá cược dự đoán chạy trên blockchain, nơi người dùng có thể đặt cược vào bất cứ sự kiện nào, từ thời tiết, bầu cử cho đến thể thao.
Nhưng Deaux ra mắt đúng vào lúc Bitcoin đã giảm hơn 80% từ đỉnh, cả thị trường crypto chìm trong biển lửa và không ai còn hứng thú với trò đặt cược. Tổng cộng Deaux có chưa đến 100 người dùng.
Yan đóng cửa dự án và trả lại hơn nửa số tiền 450.000 USD mà nhà đầu tư đã rót vào. Anh dành hơn một năm sau đó để du lịch bụi đến khắp nơi nhằm tìm ra định hướng mới. Cuối năm 2019, anh chuyển đến Puerto Rico, nơi thuế lãi vốn crypto gần như bằng 0, với 10.000 USD trong tay cùng một ý tưởng mới.
3. Màn từ chối 100 triệu USD khiến cả Phố Wall sững sờ
14 tiếng làm việc mỗi ngày trước TV
Yan cùng bạn gái thuê một căn hộ gần biển ở San Juan (thủ đô của Puerto Rico), giá chưa đến 2.000 USD một tháng. Căn hộ ngay sát biển, nhưng Yan gần như không bao giờ ra biển. Căn hộ không có màn hình máy tính, vậy là anh kéo luôn cái TV trong phòng khách ra làm màn hình giao dịch.
Mỗi ngày, Yan ngồi trước TV 14 tiếng. Bạn gái anh được phân bổ khoảng 30 phút mỗi ngày. Phần còn lại thuộc về những dòng code đang chạy trên màn hình. Anh viết các script Python kết nối với sàn crypto, để chúng tự động giao dịch suốt ngày đêm. Anh ngồi đó quan sát, tinh chỉnh, và đập đi xây lại mỗi khi hệ thống không chạy như ý.
Trong gần hai năm, bạn gái anh không hề biết chuyện gì đang diễn ra phía sau cái TV đó. Cô biết anh đam mê và chăm chỉ, đoán rằng anh đang làm khá ổn, nhưng lại chẳng mang về đồng xu cắc bạc nào.
Khoảnh khắc Chameleon Trading ra đời
Cho đến mùa hè năm 2021, bạn gái cố kéo anh ra khỏi nhà cho buổi hẹn ăn tối mà cô đã đặt bàn từ một tuần trước. Anh nhất quyết không đi, vì nếu không sửa xong con bug đang chạy trên màn hình ngay lúc đó, anh sẽ mất 100.000 USD.
Cũng từ tối đó, bạn gái anh mới hiểu hai năm qua người mình yêu đã làm gì. Còn với Yan, đó là lúc anh quyết định biến hoạt động này thành một công ty thực sự, đặt tên là Chameleon Trading theo biệt danh anh dùng hồi chơi game cấp 2. Anh kéo thêm iliensinc, một người bạn cùng trường Harvard, về làm cộng sự lo phần vận hành.
Đến năm 2022, Chameleon đã thành đội sáu người, và không lâu sau thì trở thành một trong các công ty giao dịch ẩn danh lớn nhất trong crypto. Yan kiếm được hàng triệu USD mỗi tháng.
Cú sốc FTX và quyết định xây lại mọi thứ
Rồi tháng 11/2022, FTX, sàn crypto lớn thứ ba thế giới, bất ngờ sụp đổ trong chín ngày. Trước đó sáu tháng, hệ sinh thái Terra trị giá 50 tỷ USD đã về 0 trong ba ngày. Hai cái tên từng là biểu tượng của crypto, vậy mà chỉ trong nửa năm đều biến mất, kéo theo hàng tỷ USD của người dùng.
Yan thấy rõ crypto đang đi sai đường. Bitcoin ra đời để người ta khỏi phải tin vào ngân hàng nữa, nhưng rồi cả ngành lại quay về xây những sàn giao dịch tập trung, nơi người dùng vẫn phải gửi tiền cho một công ty và cầu mong công ty đó tử tế.
Chameleon của Yan đang kiếm được rất nhiều tiền từ chính những sàn như thế. Nhưng kiếm tiền không còn là động lực đủ lớn với anh nữa. Yan muốn xây một nền tảng gì đó mà người dùng không phải gửi tiền cho ai cả, để một FTX thứ hai sẽ không thể xảy ra. Anh quyết định đặt cược vào mảng lớn nhất của crypto, đó là hợp đồng tương lai vĩnh cửu, hay gọi tắt là perp.
Perp là thị trường có khối lượng giao dịch khoảng 7.000 tỷ USD mỗi tháng, gấp 6 – 8 lần thị trường mua bán tài sản thực. Nhưng gần như toàn bộ khối lượng này đang chạy qua các sàn tập trung như Binance, còn phía phi tập trung thì đến cuối năm 2022 vẫn chưa ai làm được một phiên bản tử tế vì giới hạn về các blockchain nền tảng. Các blockchain sẵn có lúc bấy giờ như Ethereum thì quá chậm và quá đắt để xử lý hàng nghìn lệnh mỗi giây.
Yan quyết định đóng Chameleon và bắt tay xây một blockchain riêng cho Hyperliquid. Vài người trong đội ngũ không đồng ý và rời đi, số còn lại dồn toàn lực sang dự án mới. Chỉ trong ba tháng, Hyperliquid đã có đủ nền tảng để chạy sàn giao dịch trên đó.
Sàn ra mắt cuối tháng 2/2023. Trong những tháng đầu, người dùng chủ yếu là dân sưu tầm NFT chưa từng giao dịch perp bao giờ. Mọi thứ chỉ thực sự thay đổi vào đầu năm 2024, khi nhiều chuyên gia từ các quỹ đầu tư mạo hiểm, sau thời gian âm thầm trải nghiệm Hyperliquid đã chủ động tìm đến Yan để đề nghị rót vốn.
Cả đội rất hào hứng với các thỏa thuận, nhưng Yan lại đặt ra một giới hạn cứng, đó là chỉ xem xét các thỏa thuận định giá Hyperliquid từ một tỷ USD trở lên. Đây là con số điên rồ, vì Hyperliquid khi đó mới ra mắt chưa đến một năm, đội còn đang đốt vài trăm nghìn USD mỗi tháng từ tiền tiết kiệm của Yan.
Bất ngờ là vẫn có quỹ chấp nhận mức định giá đó và đặt lên bàn 100 triệu USD. Nhưng đến lúc cầm thỏa thuận trên tay, Yan lại muốn từ chối. Anh không hiểu tại sao Hyperliquid lại cần tiền của quỹ khi anh vẫn đang tự nuôi nó được.
Cả đội của Yan đều khó hiểu khi nghe tin này vì tất cả đã dành hai tuần chuẩn bị cho màn gọi vốn này. Ngay cả các quỹ đầu tư cũng không tin, họ cho rằng chắc chàng trai trẻ này đã nhận lời ai đó với điều khoản tốt hơn.
5 Phút Crypto đọc khá nhiều về các founder crypto, mà thật sự hiếm thấy ai có quyết định lạ như Yan. Đa số đều tranh nhau gọi vốn càng nhiều càng tốt, càng định giá cao càng oai. Nhưng với Yan, Hyperliquid không phải một công ty mà là một giao thức, và tính trung lập của nó ngay từ ngày đầu mới là điều quan trọng nhất. Đến giờ anh vẫn dùng tiền cá nhân để trả nhiều khoản chi của đội.
Yan thường lấy Bitcoin ra làm ví dụ để giải thích lập trường của mình. “Nếu Bitcoin từng gọi vốn từ các quỹ, mình thực sự không nghĩ nó còn là Bitcoin. Toàn bộ giá trị cốt lõi của nó sẽ bị phá hủy”.
Để biến lập trường này thành cam kết công khai, ngày 29/01/2024, anh đăng một dòng tweet ngắn gọn gồm bốn câu mà sau đó thường được cả cộng đồng nhắc lại mỗi khi nói về sự khác biệt của Hyperliquid.
4. Đợt airdrop lớn nhất lịch sử crypto
Bài toán khó nhất của mọi dự án crypto
Đến cuối năm 2023, Hyperliquid bước vào một bài toán mà mọi dự án crypto đều phải giải, đó là phân phối token cho cộng đồng. Cách phổ biến nhất là tổ chức chương trình điểm thưởng, ai giao dịch trên sàn càng nhiều thì càng tích được nhiều điểm, sau đó quy đổi sang token khi dự án ra mắt.
Nhưng vấn đề của cách này là nó hút về toàn farmer, những bên chuyên viết bot tự động cày theo công thức tính điểm. Họ có thể chạy hàng nghìn tài khoản một lần để vắt kiệt phần thưởng. Còn người dùng thật mà dự án hướng đến lại chẳng nhận được bao nhiêu.
Vì thế Hyperliquid chọn cách không công bố công thức tính điểm. Các trại bot farm không thể tham gia được vì không có công thức để tối ưu chi phí. Kết quả là Hyperliquid giảm được tỷ lệ farmer trên nền tảng từ 99% xuống khoảng 20%.
Cú airdrop tỷ đô và chương trình mua đốt 99% lợi nhuận
Tháng 11/2024, sau gần hai năm chạy không token, Hyperliquid chính thức airdrop HYPE. Khoảng 94.000 người dùng đầu tiên bất ngờ nhận được token vào ví, không kèm điều kiện hay lịch khóa nào. Tổng cộng 31% nguồn cung HYPE được phân phối trong đợt này, trị giá hơn 1 tỷ USD với giá HYPE mở cửa và lên đến 16 tỷ USD ở đỉnh giá. Đây được xem là đợt phân phối tài sản lớn nhất, và cũng sạch nhất, trong lịch sử crypto.
Anh em cày airdrop chắc cũng hiểu, đa phần các đợt airdrop trước đây đều bị các đội farmer chuyên nghiệp cướp sạch, người dùng thật thường chỉ nhận được vài chục đô là cùng. Còn ở đây, người dùng thật nhận airdrop sáu, bảy chữ số. Quả thật là chưa từng có tiền lệ.
Phần của đội Hyperliquid là 23,8% tổng cung và phải khóa nhiều năm mới được mở khóa. Các quỹ đầu tư muốn có HYPE thì phải vào sàn mua như nhỏ lẻ vì lúc đó HYPE chưa được niêm yết ở đâu khác ngoài Hyperliquid.
Ngoài airdrop, Hyperliquid còn dùng 99% trong 900 triệu USD lợi nhuận năm 2025 để mua lại HYPE trên thị trường rồi đốt đi vĩnh viễn, trả lại gần như toàn bộ thu nhập của nền tảng cho những holder token.
5. Cuộc trỗi dậy lớn nhất ngành tài chính?
DEX đầu tiên lọt top 10 sàn perp toàn cầu
Trước khi Hyperliquid xuất hiện, các sàn phi tập trung (DEX) gần như không có cửa cạnh tranh với các sàn tập trung (CEX) ở mảng phái sinh. Bằng việc tự xây blockchain riêng, đội của Yan đã chạy được sàn perp với tốc độ ngang ngửa CEX, mà vẫn giữ tính phi tập trung của blockchain.
Kết quả là vào tháng 3/2026, Hyperliquid trở thành sàn DEX đầu tiên lọt vào top 10 sàn perp lớn nhất toàn cầu, theo báo cáo của CoinGecko. Trong 6 tháng cuối, Hyperliquid xử lý 1,59 nghìn tỷ USD khối lượng giao dịch, tương đương khoảng 12% volume của Binance, sàn lớn nhất thế giới.
Sự trỗi dậy này khiến các tên tuổi lớn không thể ngồi yên. Binance công bố sẽ ra mắt sàn DEX của riêng mình. Coinbase và Robinhood bắt đầu cung cấp sản phẩm phái sinh. Hàng loạt giao thức mới ra đời với mục tiêu công khai là đánh bại Hyperliquid.
Nhưng đối thủ thật sự mà Yan nhắm đến không nằm trong crypto. Anh muốn đưa mọi loại tài sản trên thế giới vào Hyperliquid, từ vàng, bạc, dầu thô cho đến chỉ số chứng khoán.
“Triết lý cờ vây” để bước ra ngoài phạm vi crypto
Tháng 10/2025, Hyperliquid ra mắt HIP-3, một thay đổi cho phép bất kỳ ai cọc 500.000 HYPE đều có thể tự mở thị trường perp mới trên nền tảng, cho bất kỳ loại tài sản nào.
Đội tận dụng HIP-3 mạnh nhất là Trade[XYZ]. Họ rất biết bắt trend, liên tiếp mở các thị trường perp đúng vào lúc tài sản đó đang sốt trên thế giới.
- Đầu tiên là perp bạc. Tháng 1/2026, khối lượng giao dịch bạc trong 24 giờ trên Hyperliquid đã đạt khoảng 2% của CME, sàn phái sinh lớn nhất thế giới được thành lập từ năm 1898.
- Tiếp đến là dầu thô và S&P500. Những sản phẩm này trước đây không thể giao dịch khi thị trường đóng cửa cuối tuần, nhưng một ngày thứ Bảy cuối tháng 2/2026, khi Mỹ và Israel bắt đầu ném bom Iran, CME đóng cửa còn Hyperliquid thì không. Khối lượng giao dịch dầu thô trên Hyperliquid trong hôm đó nhảy từ 21 triệu USD lên 3,7 tỷ USD.
Vượt ngoài phạm vi crypto, Hyperliquid đang dần trở thành nơi giao dịch của mọi tài sản tài chính, từ kim loại quý, hàng hóa cho đến chỉ số chứng khoán. Và quan trọng hơn, sàn này chạy không nghỉ, trong khi các sàn truyền thống đã đóng cửa mỗi cuối tuần và ngày lễ suốt cả trăm năm qua.
Yan dùng cụm ‘house all of finance’, nghĩa là chứa cả ngành tài chính trên một nền tảng duy nhất. Đây là mục tiêu kéo dài hàng chục năm, và Yan thừa nhận chính anh cũng không dám chắc nó sẽ thành công.
Yan giải thích cách mình đối diện với mục tiêu này bằng một ví dụ về cờ. Trong cờ vua, càng giỏi thì bạn càng nhìn được nhiều nước đi phía trước. Nhưng trong cờ vây, số khả năng nhiều đến mức không ai có thể nhìn hết, kể cả những kỳ thủ giỏi nhất thế giới. Họ chỉ tập trung vào nước đi tiếp theo và xây dựng trực giác cho nó.
Với Yan, dựng Hyperliquid giống chơi cờ vây hơn cờ vua. Anh không cố nhìn hết mười năm tới mà chỉ tự tin rằng mình đang đi đúng hướng, làm thật tốt nước đi ngay lúc này, còn đích đến cuối cùng nằm ở đâu thì cứ để tương lai trả lời.
5phutcrypto.io thấy đây là điều đáng học được nhất từ Yan. Khi tương lai quá rộng để nhìn rõ, kiên định với hướng đi và làm tốt từng bước hiện tại quan trọng hơn nhiều so với việc cố vẽ ra một bản kế hoạch hoàn hảo cho mười năm tới.
