Nhật Bản: “Máy ATM” của thị trường toàn cầu
Trong vài thập kỷ qua, thanh khoản của thị trường tài chính thế giới không chỉ đến từ nước Mỹ. Một phần rất lớn thực ra đến từ Nhật Bản. Lý do là vì nước này duy trì chính sách lãi suất gần bằng 0 (thậm chí còn âm) trong thời gian dài, kết hợp với môi trường tiền tệ cực kỳ nới lỏng.
Hãy hình dung thế này: nếu bạn có thể vay tiền với lãi suất gần bằng 0, bạn sẽ làm gì? Rất nhiều việc có thể làm và một trong số đó là mang tiền đi đầu tư. Đó chính xác là điều mà các tổ chức tài chính lớn trên thế giới đã làm.
Theo Bộ Tài chính Nhật Bản, tính đến cuối năm 2023, tổng tài sản ròng nước ngoài của Nhật Bản đạt mức kỷ lục khoảng 533.050 tỷ yen (khoảng 3.700 tỷ USD) – chủ nợ lớn thứ 2 thế giới chỉ sau Đức (khoảng 3.980 tỷ USD).
Vậy tại sao lãi suất bằng 0 lại biến Nhật Bản thành chiếc ATM cho cả thế giới? Câu trả lời nằm ở một chiến lược đầu tư mang tên Yen Carry Trade (Giao dịch chênh lệch lãi suất bằng đồng Yên).
Yen Carry Trade hoạt động như thế nào?
5 Phút Crypto mô tả đơn giản như sau: nhà đầu tư vay đồng Yên từ Nhật Bản với lãi suất gần bằng 0, sau đó đổi sang đô la Mỹ và đầu tư vào các tài sản có lợi suất cao hơn, bỏ túi phần chênh lệch.
Giả sử lãi suất tại Nhật là 0,5% còn lãi suất trái phiếu Mỹ là 4%. Một nhà đầu tư vay 10 triệu đô la bằng đồng Yên, chỉ phải trả lãi 0,5% mỗi năm. Sau đó họ đổi sang đô la Mỹ và mua trái phiếu Mỹ với lợi suất 4%. Chênh lệch 3,5% tưởng chừng không nhiều, nhưng khi sử dụng đòn bẩy gấp 5 lần, con số này nhảy lên 17,5%. Đòn bẩy gấp 10 lần? Lợi nhuận có thể lên đến 35%.
Tưởng tượng có ai đó cho bạn vay tiền gần như miễn phí để đi đầu tư, bạn có thích không? Đó là lý do chiến lược này phổ biến trong nhiều thập kỷ qua, phổ biến đến mức quy mô của nó được ước tính lên đến hàng nghìn tỷ đô la. Riêng thị trường hoán đổi ngoại hối có đồng Yên ở một bên đã đạt khoảng 14,2 nghìn tỷ đô la.
Vì sao lãi suất Nhật Bản lại ảnh hưởng mạnh đến Bitcoin?
Vậy điều gì xảy ra khi Ngân hàng Trung ương Nhật Bản bắt đầu tăng lãi suất:
- Đầu tiên, tiền vay không còn miễn phí nữa. Chi phí vay đồng Yên tăng lên đồng nghĩa với lợi nhuận từ chiến lược Carry Trade bị thu hẹp. Khi biên lợi nhuận giảm, các nhà đầu tư bắt đầu đóng vị thế và rút lui.
-> Matt Maley, chiến lược gia trưởng tại Miller Tabak, cảnh báo rằng việc thoát khỏi Yen Carry Trade sẽ “rút cạn thanh khoản khỏi hệ thống” và “điều đó không tốt cho thị trường chứng khoán.”
- Thứ hai, có một mắt xích quan trọng trong chuỗi này: trái phiếu Mỹ. Nhật Bản là chủ sở hữu nước ngoài lớn nhất của trái phiếu kho bạc Mỹ. Các ngân hàng, quỹ hưu trí, công ty bảo hiểm Nhật Bản nắm giữ tổng cộng hơn 1,1 nghìn tỷ đô la trái phiếu Mỹ tính đến cuối năm 2024.
-> Khi Ngân hàng Trung ương Nhật Bản tăng lãi suất, lợi suất trái phiếu nội địa Nhật bắt đầu tăng theo. Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật kỳ hạn 10 năm đã vọt lên mức cao nhất kể từ năm 2008. Điều này có nghĩa là tiền Nhật không cần phải mạo hiểm ra nước ngoài mới có lợi nhuận nữa. Kết quả là dòng tiền bắt đầu quay về Nhật Bản.
Để quay về, các nhà đầu tư phải bán tài sản họ đang nắm giữ ở nước ngoài, bao gồm trái phiếu Mỹ. Khi trái phiếu Mỹ bị bán ra nhiều, giá giảm và lợi suất tăng lên. Lợi suất trái phiếu Mỹ tăng đồng nghĩa với chi phí vay đô la trên toàn cầu đi lên. Và khi chi phí vay tăng, các tài sản rủi ro như Bitcoin là những thứ bị bán đầu tiên.
Bitcoin: Nạn nhân đầu tiên
Thị trường tiền mã hóa đặc biệt dễ bị tổn thương trước tình trạng thanh khoản toàn cầu thắt chặt.
Tại sao lại là Bitcoin và crypto?
- Đây là thị trường hoạt động 24/7, có thanh khoản cao và dễ dàng bán ra bất cứ lúc nào. Khi các quỹ đầu tư bị yêu cầu giảm đòn bẩy, họ sẽ bán những gì dễ bán nhất trước.
- Bitcoin vẫn được xem là một trong những tài sản rủi ro và phản ứng mạnh mẽ nhất với thanh khoản toàn cầu.
Nhìn lại quá khứ, điều này không mới. Vào tháng 8/2024, khi Ngân hàng Trung ương Nhật Bản bất ngờ tăng lãi suất từ 0,1% lên 0,25%, đồng Yên tăng vọt 6% chỉ trong một tuần. Các nhà giao dịch sử dụng đòn bẩy cao trong Carry Trade phải đối mặt với yêu cầu bổ sung ký quỹ hoặc thanh lý ngay lập tức. Bitcoin khi đó giảm khoảng 15% chỉ trong một ngày. Lần này, kịch bản tương tự đang lặp lại.
Bài học cho chúng ta
Sự kiện này cho thấy một điều quan trọng: Bitcoin và thị trường tiền mã hóa không tồn tại trong một bong bóng riêng biệt. Chúng được kết nối chặt chẽ với hệ thống tài chính toàn cầu thông qua dòng chảy thanh khoản.
Đối với những người đầu tư vào tiền mã hóa, việc theo dõi các chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương lớn như Fed, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản hay Ngân hàng Trung ương Châu Âu là rất cần thiết. Những quyết định tưởng chừng không liên quan đến crypto có thể tạo ra những cú sóng lớn trên thị trường.
Cuối cùng, khi tiền rẻ cạn kiệt, những tài sản không có giá trị cơ bản vững chắc sẽ là những thứ bị bán đầu tiên. Bitcoin, dù đã trưởng thành hơn nhiều so với trước đây, vẫn nằm trong nhóm này theo góc nhìn của các nhà đầu tư tổ chức truyền thống.
Có thể bạn quan tâm:
