1. Cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran sẽ kéo dài?
Vào 01/03/2026, ngay sau ngày đầu tiên Mỹ và Israel phát động cuộc tấn công vào Iran, 5 Phút Crypto đã đưa ra 3 kịch bản chiến sự có thể xảy ra. Và tới thời điểm hiện tại (09/03), những diễn biến mới nhất đang ủng hộ cho kịch bản số 2, cũng là kịch bản xấu nhất, kéo cuộc xung đột diễn ra dài hơn.
Cụ thể, rạng sáng ngày 09/03 theo giờ Việt Nam, Hội đồng Chuyên gia Iran, cơ quan có thẩm quyền trong việc chọn lãnh tụ tối cao đã chính thức bổ nhiệm Mojtaba Khamenei (56 tuổi), con trai cả của cố lãnh tụ Ali Khamenei vừa thiệt mạng trước đó làm Lãnh tụ Tối cao thứ ba của Cộng hòa Hồi giáo Iran.
Tương tự như Ali Khamenei, Mojtaba duy trì lập trường không khoan nhượng, tuyên bố sẵn sàng “gây thảm họa lớn” cho Mỹ, Israel và kiên quyết không đầu hàng. Ngay trong ngày, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) và lực lượng vũ trang Iran đã tuyên thệ trung thành với tân lãnh tụ, giúp củng cố quyền lực của phe bảo thủ trong thời điểm khủng hoảng quân sự.
Trước khi Mojtaba được bổ nhiệm, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tuyên bố rằng bất kỳ lãnh đạo nào của Iran đều “phải được Mỹ phê duyệt”, đồng thời kêu gọi người dân Iran nổi dậy “lấy lại đất nước”.
Sau công bố của Iran về việc bổ nhiệm Mojtaba, ông Trump đã lên tiếng bác bỏ tính hợp pháp của quyết định trên. Phía Iran coi yêu cầu can thiệp vào quá trình kế vị của Mỹ là hành vi xâm phạm chủ quyền trực tiếp, làm tăng căng thẳng và giảm khả năng đàm phán sớm.
Cùng với tuyên bố Iran có thể duy trì chiến tranh cường độ cao trong ít nhất 6 tháng của IRGC, cho thấy đất nước Trung Đông này có thể sẽ đi theo hướng kéo dài cuộc chiến, kịch bản gây bất lợi cho những toan tính của Donald Trump nhưng cũng ảnh hưởng nặng nề đến nền kinh tế toàn cầu.
2. Lạm phát sẽ ngày càng tệ hơn
Tính đến hôm nay, tức chỉ sau 10 ngày kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu nhưng hậu quả mà nó gây ra đối với nền kinh tế rất rõ ràng, khiến cho giá nhiên liệu tăng mạnh. Có 3 lý do chính:
- Eo biển Hormuz bị chặn: Đây là tuyến hàng hải quan trọng bậc nhất thế giới, nơi vận chuyển hơn 20% nguồn cung dầu trên toàn cầu. Việc Iran chặn “yết hầu” này khiến cho việc vận chuyển dầu bị gián đoạn hoặc đội chi phí lên cao.
- Các nhà sản xuất Vùng Vịnh buộc phải cắt giảm sản lượng: Kho chứa dầu và khí đốt tại Vùng Vịnh đang lấp đầy nhanh chóng do tàu chở dầu không thể rời cảng, buộc các mỏ tại Iraq và Kuwait phải cắt giảm sản xuất và UAE có thể sẽ là nước tiếp theo. Chi phí thuê tàu và bảo hiểm đã tăng gấp đôi, nhiều hãng vận tải từ chối đi qua khu vực Hormuz nguy hiểm.
- Không có giải pháp tạm thời: Tổng thống Trump mới đây đã gạt đi khả năng xả Kho Dự trữ Dầu Chiến lược (SPR) trong ngắn hạn và tuyên bố chi phí dầu tăng là “cái giá rất nhỏ” cho an ninh toàn cầu.
Hậu quả là giá dầu Brent vượt mức 119 USD/thùng lần đầu tiên kể từ khi Nga mở chiến dịch quân sự đặc biệt nhắm vào Ukraine năm 2022. Giá xăng trung bình tại Mỹ đã tăng 16% chỉ trong một tuần, lên 3,45 USD/gallon.
Không nói đâu xa, ở Việt Nam cũng ghi nhận mức tăng 4.700 VND/lít vào kỳ điều chỉnh bất thường ngày 07/03 lên mức 27.047 VND/lít đối với xăng RON 95-III và dự báo có thể tăng vào kỳ điều chỉnh tiếp theo, dự kiến vào ngày 12/03.
Và trên thị trường chứng khoán, không khí tiêu cực bao trùm với những ảnh hưởng của giá nhiên liệu tăng: chỉ số Nikkei 225 của Nhật Bản giảm hơn 7%, KOSPI của Hàn Quốc giảm 8% dẫn tới cơ chế kích hoạt ngắt mạch thị trường, trong khi hợp đồng tương lai S&P 500 giảm 1,7% và Nasdaq mất 1,9%.
Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) ước tính, với mỗi 10% giá dầu tăng sẽ kéo theo 0,4% lạm phát và làm chậm GDP toàn cầu 0,15%. Với mức giá dầu tăng 30% như hôm nay, con số đó tương đương khoảng +1,2% lạm phát và -0,45% GDP toàn cầu.
Chuyên gia phân tích dầu thô Homayoun Falakshahi từ Kpler nhận định, giá dầu có thể chạm 150 USD/thùng vào cuối tháng 3 nếu Hormuz không được mở trở lại. Bộ trưởng Năng lượng Qatar cảnh báo công khai rằng tất cả các nhà sản xuất trong khu vực có thể sớm bị buộc ngừng sản xuất hoàn toàn nếu tình trạng hiện tại kéo dài.
3. FED ngừng giảm lãi suất để quan sát
Trước khi xung đột nổ ra, FED đã ở trong trạng thái chờ và quan sát khi lần đầu giữ nguyên lãi suất vào tháng 01/2026 sau 3 lần giảm liên tiếp kể từ tháng 07/2025. Nhưng ít nhất, lúc đó quan điểm vẫn còn tương đối rõ: khi thị trường việc làm yếu sẽ tạo điều kiện cho một hoặc hai lần cắt giảm lãi suất trong nửa cuối 2026.
Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng giá dầu lần này có thể khiến cho kỳ vọng giảm lãi suất trong năm 2026 trở nên xa vời. Dù tỷ lệ thất nghiệp tháng 2 vừa được công bố vào ngày 07/03 mới đây tăng mạnh lên 4,4% nhưng khi lạm phát tăng cao vượt xa mục tiêu 2% sẽ khiến FED khó khăn hơn trong quyết định giảm lãi suất, thậm chí có thể tăng nếu lạm phát nằm ngoài kiểm soát.
Hiện tại, còn 9 ngày nữa sẽ diễn đợt điều chỉnh lãi suất tiếp theo và theo công cụ FedWatch, có tới 97% người dự đoán lãi suất giữ nguyên ở mức 3,5% – 3,75%.
4. Những diễn biến cần theo dõi
Như đã phân tích ở phần trên, việc kéo dài xung đột sẽ là chiến lược khả thi nhất của Iran vì nó sẽ gây bất lợi cho những toan tính của ông Trump trên chính trường. Cụ thể:
- Lợi thế đàm phán trước Trung Quốc: Nếu như có thể sớm kiểm soát Iran, ông Trump sẽ có lợi thế trước khi bước vào bàn đàm phán với Chủ tịch Tập Cận Bình (dự kiến diễn ra từ 31/03 đến 02/04/2026) khi Trung Quốc là khách hàng mua dầu lớn nhất của Iran.
- Bầu cử giữa kỳ vào tháng 11/2026: Nếu xung đột kết thúc sớm với chiến thắng thuộc về Mỹ, Trump có thể mang lại lợi thế tranh cử mạnh mẽ cho đảng Cộng hòa thông qua hình ảnh chính quyền của ông loại bỏ mối đe dọa hạt nhân Iran và kiểm soát eo biển Hormuz để mang lại yên bình cho người dân Hoa Kỳ. Ngoài ra, việc kiểm soát nguồn cung dầu cũng giúp ông dễ dàng thực hiện các chính sách có lợi cho Mỹ.
Như vậy, chính ông Trump là người mong muốn cuộc chiến này sớm kết thúc nhưng thắng lợi phải thuộc về Mỹ. Cuộc xung đột với Iran rất có thể sẽ leo thang trong những tuần sắp tới với những đòn đánh quyết liệt hơn của ông Trump để ép Iran nhượng bộ khi lịch thăm chính thức Trung Quốc đang đến gần.
Bạn đánh giá ra sao về những leo thang trong cuộc xung đột giữa liên minh Mỹ – Israel với Iran? Liệu cuộc chiến sẽ tiếp tục căng thẳng bất kể nền kinh tế toàn cầu bị tàn phá hay một cuộc đàm phán sớm được thực hiện để thế giới yên bình trở lại? Hãy cho 5phutcrypto.io biết ý kiến của bạn nhé!
