Roadmap Ethereum 2025 – 2035: 3 giai đoạn nâng cấp thay đổi cuộc chơi

1. Nhìn lại Ethereum trong thập kỷ qua

Ngày 30/7/2025, Ethereum đánh dấu cột mốc 10 năm kể từ khi khối đầu tiên ra đời. Từ một ý tưởng táo bạo của chàng trai trẻ Vitalik Buterin, hiện mạng lưới này đang gánh trên vai trách nhiệm bảo vệ khối tài sản khổng lồ trị giá 220 tỷ đô la Mỹ, bao gồm stablecoin, RWA và DeFi TVL.

1.1 Thành tích ấn tượng 

Tài sản ETH: ETH hiện là loại crypto lớn thứ hai thế giới. Hành trình tăng giá từ mức 0,3 đô la khi mở bán ICO năm 2014 đến mức 4.700 đô la vào năm 2025. Tính ra, giá đã tăng hơn 15.600 lần!

Giờ đây, không chỉ nhà đầu tư cá nhân mà cả các tổ chức tài chính lớn cũng đổ tiền vào ETH. Họ mua thông qua các quỹ ETF. Tổng cộng, các quỹ này đang nắm giữ 5,73 triệu ETH, tương đương gần 21 tỷ đô la. Riêng quỹ của BlackRock – công ty quản lý tài sản lớn nhất thế giới – đã sở hữu 3 triệu đồng ETH, trị giá 9,5 tỷ đô la.

Điều thú vị là ETH đang dần được xem như một dạng tài sản dự trữ. Có khoảng 3,03 triệu ETH (chiếm 2,51% tổng lượng cung) được các công ty giữ làm tài sản dự trữ như Bitmine, SharpLink Gaming,…

Mạng lưới

• Độ tin cậy vượt trội: Ethereum đã thành công trong việc duy trì thời gian hoạt động gần như 100% trong suốt 10 năm và 16 lần hard fork.
  
• Lạm phát và kinh tế: Những năm đầu, mạng lưới phát hành thêm ETH mới với tốc độ khá cao, khoảng 7-10% mỗi năm. Nhưng từ năm 2022, khi chuyển sang cơ chế Proof of Stake, tỷ lệ này giảm xuống dưới 1%. Có những lúc mạng lưới còn đốt ETH nhiều hơn phát hành mới, khiến lượng ETH giảm đi, nguồn cung đi vào trạng thái giảm phát.
  
• Bảo mật: Hơn 1 triệu validator tham gia stake 30% tổng lượng ETH đang lưu hành để bảo mật mạng lưới, theo cùng đó là cơ chế slashing và hàng triệu node phân tán toàn cầu khiến việc tấn công Ethereum gần như bất khả thi.

• Người dùng: Tổng số địa chỉ ví đạt trên 330 triệu, tương đương với dân số của Mỹ! Mỗi ngày có hàng trăm nghìn địa chỉ ví hoạt động. 

Hệ sinh thái

• Ứng dụng: Hệ sinh thái dApps toàn diện nhất thế giới crypto, với hơn 4.000 ứng dụng bao gồm DeFi (Uniswap, Compound), NFT (OpenSea), GameFi (Axie Infinity), Infras (Chainlink),… với DeFi TVL chiếm 60% thị phần toàn cầu (hơn 100 tỷ USD),…

• Layer 2: Từ Optimism – Layer 2 tiên phong năm 2021, đến nay đã có hơn 50 blockchain Layer 2 như Arbitrum, Base, Polygon và zkSync. Tổng giá trị tài sản trên các chuỗi này đã vượt 65 tỷ đô la vào năm 2024. Chúng xử lý tới 80% giao dịch, giúp Ethereum đỡ tải và phí giao dịch giảm đáng kể cho người dùng.

1.2. Vấn đề mà Ethereum gặp phải

Không có gì là hoàn hảo, kể cả Ethereum. Hãy cùng nhìn thẳng vào những vấn đề:

• Đánh đổi giữa bảo mật và người dùng: Ethereum ưu tiên bảo mật và phi tập trung, nhưng đổi lại phải chấp nhận tốc độ xử lý giao dịch chậm và phí rất cao, khiến người dùng chuyển sang các đối thủ như Solana hay BNB Chain. Kết quả: Thị phần giao dịch của Ethereum từ chỗ gần như độc chiếm 100% vào giữa năm 2020, đã tụt xuống còn 45% vào tháng 8/2025. Thậm chí có lúc chỉ còn vỏn vẹn 10%!

• L2 bào mòn Ethereum: Layer 2 xử lý giao dịch nhanh và rẻ hơn nhiều lần, khiến người dùng chuyển từ Ethereum sang L2. Mặc dù Ethereum vẫn thu phí từ việc L2 lưu trữ dữ liệu trên mạng chính, tuy nhiên cập nhật Dencun (T3/2024) đã giảm phí này 10 lần.
  • Về lý thuyết, nếu số lượng giao dịch trên Layer 2 tăng 10 lần, Ethereum sẽ thu được doanh thu tương đương. Nhưng thực tế, điều này rất khó đạt được trong thời gian ngắn. Kết quả là Ethereum mất đi phần lớn nguồn thu từ phí giao dịch – nguồn thu vốn rất lớn nếu tất cả giao dịch vẫn diễn ra trên mạng chính. Đây là sự đánh đổi: hy sinh doanh thu ngắn hạn để giữ người dùng trong hệ sinh thái, thay vì để họ rời bỏ vì phí cao và tắc nghẽn mạng.
    
• Quản trị chưa hoàn toàn phân quyền: Người nắm giữ ETH chưa có quyền quyết định trực tiếp; các đề xuất chủ yếu từ Ethereum Foundation (EF), sau đó node mới bỏ phiếu. EF vừa “thay máu” lãnh đạo năm 2024, nhưng vẫn bị chỉ trích tập trung quyền lực. Không giống DAO thực thụ, mô hình này dễ bị ảnh hưởng bởi các nhà phát triển cốt lõi.
  
• Chậm trễ roadmap và lãng phí tài nguyên: Roadmap Ethereum 2.0 nhiều lần bị trì hoãn và Ethereum Foundation đã tiêu tốn đến cả trăm triệu USD hằng năm nhưng kết quả đạt được chưa thực sự làm hài lòng cộng đồng.

• Thay đổi định hướng liên tục: Ethereum đã trải qua nhiều lần thay đổi định hướng. Giai đoạn 2015-2020 tập trung hoàn toàn vào L1 với PoW, đến 2020-2022 chuyển sang PoS và tham vọng Sharding. Từ 2020-2024, khi nhận ra Sharding quá phức tạp và L2 phát triển mạnh, Ethereum chuyển sang triết lý “Layer 1 làm nền tảng, Layer 2 đảm nhiệm mở rộng” qua các nâng cấp Dencun, Pectra, Fusaka.
  • Và kể từ 2025, Vitalik Buterin lại công bố định hướng mới: phát triển song song cả L1 và L2, thậm chí tập trung L1 nhiều hơn. Điều này có thể hiểu được với một công nghệ tiên phong, nhưng cũng gây khó khăn cho các nhà phát triển và dự án muốn xây dựng lâu dài trên Ethereum.

2. Roadmap Ethereum 2025-2035: Đại phẫu toàn diện

Trong vài tháng tới, Ethereum sẽ trải qua hai cuộc đại phẫu quan trọng để cải thiện hiệu suất.

2.1 Ngắn hạn Ethereum sẽ có 2 đợt nâng cấp lớn

Nâng cấp Fusaka – Dự kiến ra mắt vào ngày 5/11/2025

Nâng cấp này tập trung vào việc làm cho cả Ethereum và các Layer 2 hoạt động hiệu quả hơn. Điểm nhấn chính là công nghệ mới có tên PeerDAS, cùng với nhiều cải tiến khác giúp mạng lưới chạy mượt mà hơn theo lộ trình sau:

• Tháng 8/2025 khởi chạy Devnet 4 
• Tháng 9/2025 khởi động testnet Holesky và Sepolia
• Tháng 10 fork Hoodi, và tháng 11 là mainnet. 

Có 11 đề xuất EIPs dự kiến được triển khai ở Fusaka, nổi bật có: 

• EIP-7594 (PeerDAS): PeerDAS sẽ thay đổi cách các validator xác minh dữ liệu. Hiện tại, mỗi validator phải tải về toàn bộ dữ liệu từ Layer 2 để kiểm tra – giống như mỗi nhân viên kiểm kho phải kiểm tra từng thùng hàng. Với PeerDAS, họ chỉ cần kiểm tra mẫu ngẫu nhiên mà vẫn đảm bảo an toàn. Điều này giúp giảm đáng kể băng thông và chi phí lưu trữ, khiến việc chạy validator trở nên dễ dàng hơn nhiều.

• EIP-7825: Ethereum sẽ ngăn chặn tình trạng “độc chiếm” khối. Hiện tại, một giao dịch có thể chiếm hết 45 triệu gas của cả khối. Điều này thường xảy ra khi whale sẵn sàng trả phí cao để ưu tiên giao dịch của mình. Với EIP-7825, mỗi giao dịch chỉ được phép dùng tối đa 16 triệu gas. Giao dịch lớn phải chia nhỏ ra, đảm bảo mọi người đều có cơ hội sử dụng mạng.

• EIP-7935: Ethereum hiện giới hạn 45 triệu gas mỗi khối, nhưng mức này vẫn chưa đủ để đáp ứng nhu cầu giao dịch từ DeFi, NFT và L2 rollup ngày càng cao. EIP-7935 đề xuất nâng giới hạn lên 150 triệu gas trong hard fork Fusaka, cho phép mỗi khối xử lý nhiều giao dịch hơn và cải thiện băng thông mạng.

Nâng cấp Glamsterdam – Dự kiến diễn ra vào năm 2026

Cập nhật Glamsterdam tập trung vào cải tiến L1 với việc tách quá trình thực thi và đồng thuận của khối để thực hiện riêng biệt để tối ưu và giảm độ trễ khối. Bước đệm cho kế hoạch Lean Chain sau này.

Một số đề xuất EIPs được triển khai: 

• EIP-7732 (Tách biệt proposer và block builder): Ethereum hiện sử dụng MEV-Boost của Flashbots để tách biệt proposer (vai trò đề xuất khối) và block builder (xây dựng khối), cho phép validator tối ưu hóa MEV và tăng thu nhập. Tuy nhiên, việc phụ thuộc vào công cụ trung gian tạo rủi ro bảo mật và có thể gián đoạn quá trình tạo khối khi gặp sự cố. EIP-7732 tích hợp trực tiếp cơ chế này vào giao thức Ethereum, loại bỏ rủi ro phụ thuộc bên thứ ba, đồng thời vẫn giúp validator tối ưu hóa thu nhập từ MEV. (Đã đưa vào nâng cấp)
  
• EIP-7805: Hiện tại, một số validator có thể cố tình bỏ qua các giao dịch nhất định vì lý do chính trị hoặc lợi nhuận, khiến các giao dịch hợp lệ bị trì hoãn hoặc bỏ qua. EIP-7805 giới thiệu cơ chế FOCIL, cho phép nhiều validator cùng đảm bảo mọi giao dịch hợp lệ đều được đưa vào khối, tăng cường tính trung lập và đảm bảo quyền truy cập công bằng cho tất cả người dùng. (Đang xem xét để đưa vào nâng cấp) 

2.2 Nâng cấp kỹ thuật dài hạn 

Trong dài hạn, Ethereum sẽ trải qua cuộc cách mạng công nghệ lớn nhất từ trước đến nay – thay đổi hoàn toàn kiến trúc cơ sở để đạt được mục tiêu 10.000 giao dịch/giây (gấp 500 lần ở mức 20 TPS như hiện tại) mà vẫn đảm bảo tính bảo mật và triết lý phi tập trung:

2.2.1 zkEVM Layer 1 – Cuộc cách mạng bằng chứng không kiến thức

Hiện tại, khi một block được đề xuất trên Ethereum, hơn 1 triệu validators phải kiểm tra lại từng giao dịch một cách thủ công – Mỗi validator giống như kiểm toán viên phải kiểm tra lại toàn bộ sổ sách từ đầu đến cuối để xác nhận dữ liệu.

Với zkEVM, thay vì kiểm tra từng giao dịch, validator chỉ cần xác minh một “bằng chứng ZK” siêu nhỏ gọn. Như việc kiểm toán viên chỉ cần xem một báo cáo kiểm toán đã được chứng thực từ trước mà không cần tốn công rà soát chi tiết.

Lộ trình zkEVM L1 sẽ được triển khai trong vòng 1 năm qua 2 giai đoạn:

• Giai đoạn 1: Validator có thể tùy chọn chạy client xác minh bằng chứng ZK từ các zkVM khác nhau. Đây là giai đoạn thử nghiệm.
• Giai đoạn 2: Ethereum sẽ hard fork, toàn bộ validator chuyển sang xác minh ZK. Chính thức trở thành zkEVM L1.

Ba lợi ích lớn khi chuyển sang zkEVM:

• Chi phí vận hành giảm: Validator không cần phần cứng khủng như hiện tại và tiêu thụ điện năng cũng ít hơn nhiều.
• Tốc độ xử lý tăng: Vì bằng chứng ZK rất nhỏ và nhẹ, mỗi khối có thể chứa nhiều giao dịch hơn mà validator vẫn xác minh được nhanh chóng. Điều này giúp Ethereum xử lý giao dịch nhanh hơn nhiều lần, phí gas cũng giảm theo.
• Phi tập trung hơn: Khi rào cản phần cứng giảm, nhiều người có thể tham gia làm validator, từ đó Ethereum sẽ phi tập trung hơn.

2.2.2 Lean Chain – Lớp đồng thuận mới

Beacon Chain – lớp đồng thuận hiện tại của Ethereum – được tạo ra năm 2020 với công nghệ thời đó. Sau 5 năm hoạt động, nhiều hạn chế đã bộc lộ. Dù đã cố gắng sửa chữa và cải tiến, nhưng do bị giới hạn bởi thiết kế ban đầu nên không thể khắc phục triệt để.

Justin Drake, một nhà nghiên cứu từ Ethereum Foundation, đã đề xuất một giải pháp táo bạo: xây dựng lại hoàn toàn lớp đồng thuận mới có tên Lean Chain (trước đó gọi là Beam Chain). Đây không phải là một bản nâng cấp nhỏ, mà là việc xây dựng lại từ đầu lớp đồng thuận của Ethereum.

Thay vì sửa chữa từng phần, Ethereum quyết định gộp tất cả các nâng cấp lớn trong roadmap thành một gói duy nhất. Lean Chain sẽ có 4 cải tiến chính:

1. Tốc độ nhanh hơn: Thời gian tạo khối giảm từ 12 giây xuống còn 4 giây, giúp giao dịch được xác nhận nhanh gấp 3 lần.
2. Bảo mật chống lượng tử: Sử dụng mật mã học “post-quantum” để bảo vệ trước các cuộc tấn công từ máy tính lượng tử trong tương lai – siêu máy tính có thể phá vỡ các hệ thống bảo mật hiện tại.
3. Staking dễ dàng hơn: Yêu cầu để trở thành validator giảm từ 32 ETH xuống chỉ còn 1 ETH, giúp nhiều người có thể tham gia bảo vệ mạng lưới.
4. Hiệu quả cao hơn: Sử dụng công nghệ zk-SNARKs để validator có thể xác minh khối nhanh hơn mà không cần tải toàn bộ dữ liệu.

Dự án Lean Chain được lên kế hoạch hoàn thành vào khoảng 2029-2030. Ethereum Foundation coi đây là “tầm nhìn cho 10 năm tới”, cho thấy tầm quan trọng chiến lược của nó.

Việc thay thế toàn bộ lớp đồng thuận là một thách thức kỹ thuật cực lớn. Nó đòi hỏi sự phối hợp của toàn bộ cộng đồng và phải được thực hiện cực kỳ cẩn thận để tránh rủi ro. Nhưng nếu thành công, Ethereum sẽ có được một nền tảng công nghệ vượt trội, sẵn sàng cho những thách thức tương lai.

2.2.3 Cải tiến Layer 2 – Trải nghiệm gần như tức thì

Vitalik Buterin đã nhấn mạnh mục tiêu đạt được thời gian rút tiền dưới 1 giờ trên Layer 2 là ưu tiên cấp thiết hơn cả việc phi tập trung hóa nó (Stage 2). Ethereum sẽ thúc đẩy các Layer 2 phát triển theo hướng rút ngắn thời gian rút tiền từ 7-14 ngày hiện tại xuống chỉ vài giờ trong ngắn hạn, thậm chí 12 phút trong trung hạn. Điều này sẽ khả thi khi chi phí gửi bằng chứng ZK trở nên rẻ hơn. Khi đó, Ethereum có thể xử lý nhiều giao dịch từ các Layer 2 trong mỗi khối 12 giây, cho phép di chuyển tài sản giữa các Layer 2 gần như ngay lập tức.

Để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho tài sản người dùng, Vitalik đề xuất các Layer 2 nên sử dụng hệ thống bảo mật gồm ba lớp độc lập:

• ZK (Zero-Knowledge): Bằng chứng toán học không thể giả mạo
• OP (Optimistic): Cơ chế thách thức và xác minh
• TEE (Trusted Execution Environment): Môi trường thực thi đáng tin cậy

Với ba lớp bảo vệ này, ngay cả khi một hoặc hai lớp gặp sự cố, tài sản của người dùng vẫn được bảo vệ an toàn. Giống như một két sắt có ba loại khóa khác nhau – kẻ xấu phải phá được cả ba mới có thể lấy được tài sản bên trong.

2.2.4 Phân công vai trò rõ ràng giữa Layer 1 và Layer 2

Ethereum đang hướng tới một tương lai với sự phân công nhiệm vụ rất rõ ràng:

• Ethereum Layer 1 sẽ phục vụ các tổ chức lớn, nhà đầu tư có giá trị giao dịch cao. Với khả năng xử lý 10.000 giao dịch mỗi giây, Layer 1 sẽ ưu tiên tính bảo mật và phi tập trung tuyệt đối. Đây sẽ là nơi lưu trữ và giao dịch các tài sản có giá trị lớn, nơi mà độ an toàn quan trọng hơn tốc độ.

• Layer 2 sẽ phục vụ người dùng cá nhân với các nhu cầu hàng ngày như thanh toán, mạng xã hội, game. Mục tiêu đặt ra cho Layer 2 là đạt tốc độ 10 triệu giao dịch mỗi giây – gấp 100.000 lần so với hiện tại. Với tốc độ này, việc thanh toán bằng crypto sẽ nhanh như quẹt thẻ tín dụng, việc chơi game blockchain sẽ mượt mà không khác gì game thông thường.
  

3. Ethereum – Nền tảng kết nối toàn cầu

Trong tương lai, khi công nghệ blockchain được sử dụng rộng rãi, chúng ta sẽ thấy một bức tranh phân tầng rõ ràng. Các chính phủ sẽ phát triển blockchain riêng để phát hành tiền kỹ thuật số (CBDC) hoặc quản lý danh tính công dân. Các tập đoàn lớn cũng sẽ xây dựng blockchain nội bộ cho riêng mình. Vấn đề là các blockchain này thường không thể giao tiếp trực tiếp với nhau.

Đây là lúc Ethereum phát huy vai trò quan trọng. Với đặc tính mở và phi tập trung, Ethereum sẽ hoạt động như một nền tảng trung gian giúp các blockchain khác nhau kết nối và trao đổi thông tin. Khi blockchain của Việt Nam cần giao dịch với blockchain của Nhật Bản, Ethereum sẽ là cầu nối đáng tin cậy giữa hai hệ thống.

Thực tế, nhiều tập đoàn hàng đầu đã bắt đầu tận dụng Ethereum cho hoạt động kinh doanh:

• BlackRock: Công ty quản lý tài sản lớn nhất thế giới đã ra mắt quỹ token hóa BUIDL trên Ethereum vào tháng 3/2024, với khoảng 2,168 tỷ USD tài sản được mã hóa trực tiếp trên Ethereum.
• Visa: Đang sử dụng Ethereum cho các giải pháp thanh toán, bao gồm tích hợp stablecoin và các dịch vụ blockchain.
• PayPal: Đã phát hành stablecoin PYUSD gắn với USD trên Ethereum từ tháng 8/2023, và tiếp tục mở rộng hoạt động vào năm 2024-2025, hỗ trợ thanh toán toàn cầu.
• JPMorgan Chase sử dụng blockchain Quorum (dựa trên Ethereum) cho hệ thống thanh toán nội bộ JPM Coin.

4. Giá trị và triển vọng của ETH

Nếu Bitcoin được ví như “vàng kỹ thuật số” – tài sản để cất giữ giá trị, thì ETH lại được nhiều người xem là “dầu mỏ” của thế giới crypto. Vì ETH không chỉ để giữ mà còn được sử dụng liên tục – phải dùng ETH để trả phí giao dịch (gas fee), phải khóa ETH để tham gia bảo mật mạng lưới (staking).

Về mặt đầu tư, các quỹ ETF đã được phê duyệt, nhiều công ty lớn cũng chọn ETH làm tài sản dự trữ. Hiện tại, ETH đứng thứ 22 trong danh sách các tài sản có giá trị vốn hóa lớn nhất thế giới – một vị trí ấn tượng khi xét đến tuổi đời còn quá non trẻ của nó.

Các nâng cấp công nghệ sắp tới sẽ là động lực mạnh mẽ cho giá ETH. Khi zkEVM và Lean Chain được triển khai, Ethereum sẽ:

• Xử lý được 10.000 giao dịch mỗi giây (gấp 500 lần hiện tại)
• Phí giao dịch giảm xuống mức cực thấp
• Trở nên dễ sử dụng với người dùng phổ thông

Khi các rào cản kỹ thuật này được gỡ bỏ, chúng ta có thể chứng kiến một làn sóng tăng trưởng mới. Các tổ chức tài chính lớn – vốn đang ngần ngại vì phí cao và tốc độ chậm – sẽ bắt đầu tham gia mạnh mẽ vào DeFi. Điều này sẽ thúc đẩy nhu cầu sử dụng ETH cho cả giao dịch lẫn staking.

5. Tổng kết

Ethereum đã định hình thập kỷ qua, từ con số không lên hàng trăm tỷ USD, với sức mạnh phân tán và hệ sinh thái khổng lồ. Tất nhiên, Ethereum vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết. Nhưng chính những thách thức này lại tạo ra cơ hội lớn với những nhà đầu tư tin tưởng vào hệ sinh thái này.

Câu hỏi đặt ra: Liệu Ethereum có tiếp tục dẫn đầu cuộc cách mạng này? Hay sẽ có blockchain khác vượt mặt? Thời gian sẽ trả lời, nhưng với những gì đang diễn ra, Ethereum vẫn đang nắm giữ lá bài mạnh nhất.