RWA là gì? Tổng quan về hệ sinh thái Real World Assets

1. RWA là gì?

1.1 Tổng quan

RWA là viết tắt của cụm từ Real World Assets, thuật ngữ đề cập đến việc đưa các tài sản trong thế giới thực như tiền mặt, trái phiếu, cổ phiếu, vàng hay xa hơn là bất động sản lên không gian Blockchain nhằm giúp các tài sản trên tiếp cận được với nguồn vốn ở quy mô toàn cầu.

5 Phút Crypto sẽ phân loại 2 hình thức để đưa các tài sản thực lên blockchain, bao gồm:

Token: Các tài sản được đưa lên dưới dạng token như USDT, USDC, DAI, OUSG…
NFT: Các tài sản được token hóa dưới dạng NFT như NFT bài hát, NFT tranh ảnh, NFT bản quyền các tựa game…

1.2 Tại sao chúng ta nên chú ý tới RWA?

RWA tận dụng công nghệ Blockchain để giúp các tài sản tiếp cận được với đa dạng nguồn vốn ở quy mô toàn cầu. Hiện tại, vốn hóa của các tài sản RWA trong thị trường Crypto chỉ rơi vào khoảng hơn 22,49 tỷ USD.

Vốn hóa của ngành Real World Asset — Vốn hóa toàn ngành Real World Asset – Nguồn: RWA.xyz

Đây là một con số tương đối bé khi toàn bộ vốn hòa các tài sản trên trên thế giới đang rơi vào khoảng 900 nghìn tỷ USD. Chi tiết như sau:

Bất động sản (Real Estate): 330T (36,7%).
Trái phiếu (Bonds): 300T (33,3%).
Tiền mặt (Money): 120T (13,3%).
Cổ phiếu (Equities): 115T (12,8%).

Ngoài tiền mặt thì trái phiếu và cổ phiếu (235 nghìn tỷ USD) là 2 thị trường mà RWA có thể khai thác một cách hiệu quả và khả thi. Hình dung đơn giản:

Bạn ở Việt Nam nhưng có thể dễ dàng đầu tư cổ phiếu của NVIDIA hay APPLE nhờ việc đưa các mã cổ phiếu này lên trên Blockchain.
Tương tự với trái phiếu, hiện tại đã có rất nhiều giao thức tiên phong token hóa trái phiếu Mỹ, giúp nhà đầu tư ở khắp thế giới có thể tiếp cận được với loại tài sản này.

Đối với bất động sản, mặc dù câu chuyện được kể là cực kì tiềm năng, tuy nhiên, do quy định pháp lý ở từng quốc gia là khác nhau nên việc khai thác nhóm tài sản này là cực kì gian nan, thậm chí là bất khả thi.

Nhìn chung, RWA sẽ giúp các tài sản ở thời giới thực:

Dù là cổ phiếu hay trái phiếu đều sẽ được hưởng lợi nhờ việc tiếp cận nguốn vốn ở nhiều nơi trên thế giới. VD: Ondo là nền tảng token hóa trái phiếu Mỹ, giúp nhà đầu tư có thể đầu tư thông qua stablecoin OUSG của dự án.
Blockchain giúp việc giao dịch các tài sản trở nên minh bạch hơn vì mọi thao tác đều được ghi lại trên sổ cái công khai.

Như vậy, có thể thấy rõ các dự án RWA chỉ cần khai thác 2 mảng chính đó là trái phiếu và cổ phiếu cũng đã khiến vốn hóa của ngành trong thị trường Crypto được mở rộng một cách cực kì nhanh chóng.

Qua đây chúng ta thấy được RWA còn rất nhiều dư địa để phát triển, đặc biệt là về mặt vốn hóa. Và tất nhiên, nếu nhu cầu giao dịch các loại tài sản này tăng lên trong không gian Blockchain thì DeFi – Đóng vai trò là nền kinh tế mới cũng sẽ hưởng lợi rất nhiều nhờ mua bán hay việc người dùng sử dụng các sản phẩm tài chính xung quanh các tài sản RWA.

Bây giờ hãy cùng 5 Phút Crypto tìm hiểu xem đâu là các mảnh ghép trong hệ sinh thái RWA mà mọi người cần chú ý nhé!

2. Hệ sinh thái RWA

Mặc dù trên thị trường có rất nhiều dự án làm về RWA với đa dạng các sản phẩm như:

Layer 1 được thiết kế để dành riêng cho RWA.
Dự án token hóa các cây nông nghiệp, kết nối người nông dân với nhà đầu tư.
Dự án token hóa bất động sản.

Tuy nhiên, trên thực tế, đối với RWA chỉ có 3 ngách sản phẩm chính, có độ thực tế cao và xứng đáng cho bạn theo dõi để phục vụ cho việc mục tiêu đầu tư lâu dài.

Stablecoin
Private Credit
Tokenized (Token hóa)

2.1 Stablecoin

USDT hay USDC đều là những sản phẩm đã có mặt trên thị trường từ khá sớm. Đóng vai trò là phương tiện trao đổi, hiện tại vốn hóa của mảng này đã lên tới 231 tỷ USD.

Về bản chất, việc kinh doanh hay xây dựng stablecoin không có về mặt kĩ thuật hay công nghệ. Điều khó ở đây đó là tạo được niềm tin và sự uy tín trong thị trường.

Để dễ hình dung, quy trình hoạt động của các công ty phát hành stablecoin sẽ được chia ra như sau:

Bước 1: Market Maker, các tổ chức đưa tiền thật cho Tether – Công ty phát hành USDT.
Bước 2: Tether mint ra lượng USDT đúng với số tiền đã nhận.
Bước 3: Khi cần đổi ra tiền thật, Tether sẽ tiến hành đốt USDT và đưa lại tiền cho các tổ chức. Lúc này các tổ chức sẽ chịu một khoản phí chuyển đổi nhỏ.

Nhiệm vụ chính của Tether (USDT) hay Circle (USDC) đó là đảm bảo tính ổn định (Không mất peg) cho sản phẩm của mình và tránh việc mint khống stablecoin để trục lợi.

Hãy hình dung, nếu như vốn hóa của USDT trên thị trường là 100 tỷ USD nhưng thực tế họ chỉ có 90 tỷ USD (Mint khống 10 tỷ) thì đây là sự kiện cực kì nguy hiểm cho toàn thị trường nếu bị phanh phui.

Tuy vậy, Circle cũng như Terther lại không phát hành token để chúng ta có thể tiếp cận. Lợi nhuận của họ đến từ việc dùng tiền USD để mua các tài sản như trái phiếu chính phủ Mỹ, vàng, Bitcoin…

Điều này giúp cho Tether có thể kiếm về LỢI NHUẬN hàng tỷ USD mỗi quý. Đây là con số cực kì khổng lồ.

Cũng chính vì thế mà nhiều đơn vị rất muốn có một phần miếng bánh trong thị trường Stablecoin này và chúng ta thường được nghe những cuộc điều tra hay các bài FUD về Tether nhằm lật đổ thế lực này.

Tether đang là đơn vị dẫn đầu trong cuộc đua Stablecoin

Bên cạnh USDT hay USDC (Stablecoin được hỗ trợ bởi tiền pháp định). Thị trường Crypto cũng chứng kiến nhiều giao thức phát hành stablecoin với quy mô nhỏ hơn nhưng đi kèm các mô hình độc đáo:

Stablecoin được hỗ trợ bởi Crypto: Maker DAO là Stablecoin phi tập trung được neo với USD nhưng không dựa vào tiền pháp định mà được thế chấp bằng các tài sản Crypto (như ETH, USDC) trong các Vault trên Maker Protocol.
Stablecoin thuật toán: Frax Finance -FRAX là stablecoin lai, kết hợp giữa thế chấp (collateralized) và thuật toán (algorithmic). Một phần giá trị FRAX được backed bởi USDC (thường dưới 100%, ví dụ 90%), phần còn lại được điều chỉnh bằng thuật toán thông qua token quản trị FXS.

USDe của Ethena cũng là một mô hình khá hay, thay vì thế chấp trực tiếp bằng tiền pháp định hay Crypto. Ethena kết hợp các Liquid Staking Tokens như stETH và đồng thời mở một vị thế short ETH trên thị trường phái sinh với giá trị tương đương số ETH đã stake. Điều này tạo ra trạng thái “delta-neutral” (bù trừ rủi ro giá ETH giảm).

2.2 Private Credit

Private Credit là các dự án chuyên kết nối nguồn vốn từ thị trường Crypto từ nhà đầu tư nhỏ lẻ (ETH, USDC) cho các doanh nghiệp đang có nhu cầu vay vốn ở ngoài thị trường tài chính truyền thống.

Các dự án trong mảng này thường vận hành theo một mô hình khá giống nhau, có thể chia thành hai bước chính:

Thu hút vốn: Các giao thức này cho phép người dùng gửi các tài sản số như ETH, USDC, DAI, hoặc USDT vào các pool cho vay. Đây là nguồn tiền mà dự án sẽ sử dụng để triển khai hoạt động lending.
Kết nối với doanh nghiệp: Các dự án đóng vai trò trung gian, liên kết với các công ty có nhu cầu vay vốn. Lợi nhuận từ hoạt động cho vay sau đó được chia lại cho người dùng tham gia pool dưới dạng lãi suất.

Điểm nổi bật của mô hình này nằm ở lãi suất hấp dẫn, thường dao động từ 8-12% hoặc cao hơn. Điều này hoàn toàn vượt trội so với các hình thức cho vay có thế chấp trong DeFi.

Tuy nhiên, độ rủi ro cũng tăng lên đáng kể khi phần lớn đây là hình thức cho vay tín chấp (Undercollateralized Lending). Các doanh nghiệp vay vốn không cần cung cấp tài sản thế chấp cụ thể, mà chỉ dựa trên uy tín hoặc lịch sử tín dụng của họ.

Tính bất ổn trong việc đảm bảo khả năng trả nợ của các doanh nghiệp cũng là một yếu tố rủi ro mà bạn cần xét đến. Vì không có tài sản thế chấp, các giao thức phụ thuộc hoàn toàn vào độ “tín” của doanh nghiệp – yếu tố không phải lúc nào cũng được đảm bảo.

Và chỉ cần giao thức thẩm định sai, khả năng đòi được nợ là cực kì mong manh. Chưa kể đến các thủ tục pháp lý rườm rà khi “đem nhau” ra tòa.

Dễ dàng thấy được:

Mapple đang có khoản nợ xấu là hơn 47 triệu USD.
PACT bên hệ sinh thái Aptos là gần 85 triệu USD.

Trước đó, cả Centrifuge lẫn GoldFinch đều dính tới các sự kiện nợ xấu.

Các giao thức nổi bật trong mảng Private Credit

Một số dự án nổi bật đang làm trong mảng Private Credit bao gồm:

Centrifuge: Centrifuge giống như một “cầu nối” giúp các doanh nghiệp nhỏ vay tiền bằng cách biến những thứ họ có (như hóa đơn, hợp đồng, hay tài sản) thành một dạng token trên blockchain. Giả sử bạn có một tiệm bánh, bạn bán bánh cho một siêu thị và họ nợ bạn 10 triệu đồng, thanh toán sau 3 tháng. Bình thường bạn phải đợi, nhưng với Centrifuge, bạn có thể “đóng gói” cái hóa đơn 10 triệu đó thành một tài sản số (NFT), rồi bán nó. Nhà đầu tư trả bạn tiền ngay, còn họ đợi siêu thị trả sau. Bạn có tiền dùng liền mà không cần vay ngân hàng.

Maple Finance: Maple cung cấp một nền tảng cho vay phi tập trung có lãi suất hấp dẫn hơn nhiều giao thức DeFi khác. Bạn tưởng tượng có một quỹ đầu tư nắm giữ 100 BTC, họ muốn vay thêm tiền để mua thêm coin mà không bán BTC đi. Maple cho phép họ thế chấp số BTC đó để vay tiền từ những người khác. Người cho vay thì kiếm lãi, còn quỹ đầu tư có thêm tiền để làm ăn. Hoặc ngược lại, nếu bạn có tiền nhàn rỗi, bạn có thể cho vay qua Maple để lấy lãi.
Goldfinch: Goldfinch hướng đến việc mở rộng tín dụng cho các thị trường mới nổi, nơi mà hệ thống ngân hàng truyền thống chưa đáp ứng đủ nhu cầu. Dự án sử dụng Blockchain để kết nối nhà đầu tư với các doanh nghiệp cần vốn, không yêu cầu tài sản thế chấp mà chỉ dựa vào điểm tín dụng thực tế.

Một vài điểm nữa mà mình cho rằng đây là xu hướng mà bạn chỉ nên quan sát trong câu chuyện RWA:

Tâm lý thị trường trong Uptrend: Khi thị trường Crypto bước vào giai đoạn tăng trưởng mạnh, nhà đầu tư thường ưu tiên đổ tiền vào việc mua token để hưởng lợi từ đà tăng giá ( 50-100% hoặc hơn), thay vì khóa vốn trong các pool cho vay với lãi suất chỉ 8-15%. Điều này làm giảm sức hút của Private Credit trong những giai đoạn nóng nhất của thị trường.
Rủi ro/lợi nhuận: So với các lựa chọn như staking ETH (APY 3-5%) đi kèm với restaking thì việc tham gia Private Credit để đổi lấy 10-15% lãi suất nhưng tiềm ẩn nguy cơ mất trắng là một sự đánh đổi không hấp dẫn.
Thiếu yếu tố “bùng nổ“: Các dự án thành công lớn trong Crypto thường có những đặc điểm như mô hình Ponzi, lợi nhuận siêu cao và dễ tiếp cận với người dùng. Private Credit lại thiếu cả ba yếu tố này khi lãi suất không đủ hấp dẫn, rủi ro cao, và việc tham gia đòi hỏi sự hiểu biết nhất định về DeFi – Newbie gần như không có.
Không có cơ chế giảm thiểu nợ xấu: Trong tài chính truyền thống, các công ty như F88 hay Home Credit có đội ngũ “đòi nợ” chuyên nghiệp để xử lý nợ xấu, giảm thiểu tổn thất. Trong khi đó, các giao thức blockchain lại không thể triển khai giải pháp tương tự do tính phi tập trung và thiếu khung pháp lý hỗ trợ.

Chưa bàn tới việc dự án marketing bằng đường giá, việc can thiệp của MM là điều chúng ta không thể kiểm soát. Nếu chỉ xét trên mô hình hoạt động, tiềm năng để bùng nổ thì các dự án trong lĩnh vực này tương đối thiếu sức hút.

2.3 Token hóa tài sản thực

Token hóa (Tokenization) là quá trình chuyển đổi quyền sở hữu hoặc giá trị của một tài sản như trái phiếu, cổ phiếu, bất động sản, hoặc hàng hóa thành các token kỹ thuật số trên Blockchain.

Mỗi token đại diện cho một phần hoặc toàn bộ tài sản đó, được ghi lại trên Blockchain, giúp chúng dễ dàng được kiểm soát.

Hiện tại, các dự án đang tập trung vào hai mảng chính là token hóa trái phiếu chính phủ Mỹ và chứng khoán mã hóa vì độ an toàn cũng tính thanh khoản cao. Tuy nhiên, trong tương lai rất có thể các giao thức có thể token hóa các loại tài sản có rủi ro cao hơn như trái phiếu của các nhóm quốc gia khác, bất động sản, kim loại…

Dưới đây là cơ chế hoạt động của các dự án token hóa trái phiếu:

Bước 1: Người dùng gửi các Stablecoin như USDT, USDC, hoặc DAI vào giao thức.
Bước 2: Dự án sử dụng số tiền này để mua trái phiếu chính phủ Mỹ từ thị trường tài chính truyền thống, sau đó phát hành token mới (như BUIDL, USDY) đại diện cho quyền sở hữu trái phiếu, với giá trị được neo với 1 USD/Token.
Bước 3: Lãi suất từ trái phiếu (khoảng 4-5% mỗi năm) được chia lại cho người nắm giữ token theo tỷ lệ quy định. Người dùng vừa có Stablecoin để giao dịch trong DeFi, vừa nhận lợi nhuận thụ động từ trái phiếu.

VD: Nếu bạn gửi 1000 USDC vào Ondo Finance, bạn nhận được 1000 USDY. Sau một năm, với lãi suất 5%, bạn có thêm 50 USD

Đây được xem là một trong những ngách mang tiềm năng lớn nhất của RWA. Đặc biệt với sự tham gia của các tổ chức tài chính lớn như BlackRock, Franklin Templeton, và Ondo Finance. Sản phẩm dễ nhận thấy nhất là các token được bảo chứng bằng trái phiếu chính phủ Mỹ.

BUIDL (Securitize): Vốn hóa 2.9 tỷ USD.
BENJI (Franklin Templeton): Vốn hóa 746 triệu USD.
USDY và OUSG (Ondo Finance): Tổng vốn hóa là 1,17 tỷ USD với USDY là 630 triệu USD và OUSG là 542 triệu USD.
USYC (Hashnote): Với vốn hóa là 457 triệu USD.

Các token này đều được neo giá 1:1 với USD và mang lại lợi suất trung bình khoảng 5%, nhờ vào lãi suất từ trái phiếu chính phủ Mỹ.

Hiện tại, chỉ với Ondo, BlackRock, Franklin hiện chiếm hơn 75% vốn hóa thị trường token hóa trái phiếu, và sự thống trị của họ có được là nhờ vào:

Về mặt kỹ thuật, token hóa là quy trình đơn giản và không quá khó. Tuy nhiên, để thu hút dòng vốn lớn từ người dùng, các dự án cần độ uy tín, tuân thủ pháp lý và kinh nghiệm ở thị trường truyền thống – Đây là điều các tên tuổi phố Wall không thiếu.
BlackRock và Franklin Templeton là những tên tuổi hàng đầu trong tài chính truyền thống, với kinh nghiệm quản lý tài sản hàng nghìn tỷ USD. Ondo Finance, dù mới hơn nhưng đều được dẫn dắt bởi đội ngũ có gốc gác từ phố Wall.

Tiềm năng của mảng token hóa này bao gồm:

Tăng tính thanh khoản: Việc mã hóa tài sản thực như bất động sản, trái phiếu, hoặc quỹ đầu tư giúp các tài sản này dễ dàng được giao dịch trên blockchain, mở rộng khả năng tiếp cận cho nhà đầu tư trên toàn cầu.
Giảm chi phí trung gian: Blockchain loại bỏ nhu cầu các bên trung gian như ngân hàng, giúp giảm chi phí giao dịch và quản lý.
Tăng trưởng thị trường: Dữ liệu chỉ ra rằng thị trường tokenized đang phát triển mạnh mẽ, với tổng vốn hóa đạt mức ấn tượng lên đến 4,62 tỷ USD. Trong khi đó, thị trường trái phiếu và cổ phiếu vẫn còn rất rộng lớn, tạo ra tiềm năng tăng trưởng khổng lồ cho lĩnh vực này trong tương lai.

Bên cạnh đó là một số thách thức có thể kể đến như:

Quy định pháp lý: Các dự án tokenized phải đối mặt với sự không nhất quán trong luật pháp giữa các quốc gia. Ví dụ: Việc mã hóa tài sản có thể bị coi là chứng khoán ở một số nơi, đòi hỏi tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tài chính. Đối với bất động sản, việc token hóa còn phức tạp hơn rất rất nhiều.
Rủi ro bảo mật: Mặc dù blockchain an toàn, nhưng các hợp đồng thông minh (smart contracts) hoặc ví lưu trữ token có thể bị tấn công, dẫn đến thiệt hại cho người dùng.

Đọc thêm: RWA không dễ: 4 rào cản đang “bóp nghẹt” thị trường nghìn tỷ

3. Tổng kết

Hi vọng qua bài viết, bạn đã nắm đuộc tổng quan thông tin về RWA là gì cũng như toàn bộ hệ sinh thái của RWA. Qua đây có 3 ý chính từ bài viết mà các bạn cần nắm bao gồm:

Stablecoin: Không có cơ hội đầu tư. Các dự án như Ethena hay MakerDAO tuy có phát triển stablecoin, nhưng đó chỉ là một phần trong hệ sinh thái sản phẩm của họ, không phải toàn bộ trọng tâm. Vì vậy, bạn không nên nhìn nhận những dự án này như các dự án chuyên về stablecoin rồi kỳ vọng chúng sẽ tạo ra doanh thu khổng lồ giống Tether hay Circle.
Private Credit: Mô hình hiện tại có tương đối nhiều vấn đề, bạn chỉ nên quan sát.
Tokenized: Mảng mà bạn nên tập trung nhiều nguồn lực nhất. Ondo đang là dự án dẫn đầu, tuy vậy giá cũng đã tăng tương đối nhiều khi hơn 10 lần trong năm 2024 và đang chứng kiến xu hướng điều chỉnh trong 2025.

Một số dự án tokenized khác mà bạn cũng có thể tham khảo đó là OpenEden và Matrixdock. Các mảnh ghép khác mà bạn cũng có thể được nghe thấy như:

AI x RWA: Mọi người cần qua sát thêm vì hiện tại 2 mảng này không liên quan tới nhau.
Token hóa bất động sản, tranh ảnh: Thẩm định, khoảng cách địa lý và khung pháp lý là những điều sẽ cản trở mảng này.
Layer 1 cho RWA: Ethereum, Aptos, Solana đều là các L1 được các dự án RWA “chọn mặt gửi vàng” để triển khai sản phẩm. RWA là một mô hình chứ không bị đặt nặng về tính kĩ thuật, mạng lưới nào cũng được, chúng ta thực sự không quá cần L1 dành riêng cho RWA.

Đội ngũ phát triển với nhiều kinh nghiệm ở tài chính truyền thống là thứ mà bạn nên đánh giá cao vì đây là xu hướng làm việc rất nhiều với các tài sản ở thế giới thực và luật xung quanh nó.

Đọc thêm: