Bản chất của mọi vụ lừa đảo tài chính
Chỉ trong vài tháng cuối năm 2025, công an liên tục triệt phá các đường dây lừa đảo tiền ảo (crypto) quy mô lớn. Kayple chiếm đoạt 1.275 tỷ đồng từ hơn 4.000 ví đầu tư. DRK lừa khoảng 2.000 tỷ. Matrix Chain gần 10.000 tỷ. AntEx khiến 30.000 nhà đầu tư mất tiền.
Mỗi lần một vụ án nghìn tỷ bị phanh phui, câu nói quen thuộc lại được chia sẻ “Tiền ảo toàn lừa đảo”. Nhiều người nó như nguồn cơn của mọi vấn đề. Nhưng nếu nhìn nhận khách quan hơn, nếu không có crypto, những vụ lừa đảo tương tự có xảy ra không?
Cùng 5 Phút Crypto nhìn lại quá khứ nhé!
- Năm 2016, Công ty Liên Kết Việt lừa đảo chiếm đoạt 2.000 tỷ đồng của 60.000 người với kịch bản sau: Lôi kéo người dùng nộp 8,6 triệu đồng, sau 5 năm nhận về hơn 400 triệu mà không cần làm gì. Để tạo lòng tin, công ty này còn làm giả Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ và mạo danh Bộ Quốc phòng. Không có blockchain, không có token, chỉ có thực phẩm chức năng và máy ozone.
- Năm 2019, Địa ốc Alibaba còn táo tợn hơn. Tổng cộng 4.548 bị hại, số tiền bị chiếm đoạt hơn 2.400 tỷ đồng. Nguyễn Thái Luyện vẽ ra 58 dự án bất động sản chỉ tồn tại trên giấy, cam kết mua lại với giá cao hơn 30-38% sau 12-15 tháng. Cũng không có đồng coin nào ở đây.
Ngoài ra, còn rất nhiều vụ án tương tự mà chẳng có sự xuất hiện của đồng coin nào: Thăng Long Group (706 tỷ đông), Goldtime (900 tỷ đồng), GFDI (3.700 tỷ đồng),…
Điểm chung của tất cả các vụ án này đều xuất phát từ lời hứa lợi nhuận cao bất thường và những người bị hại đều sẵn sàng tin vào điều đó.
Có lẽ một phần vì áp lực kinh tế đã khiến nhiều nạn nhân rơi vào bẫy tâm lý. Thu nhập cả đời làm thuê làm sao đủ mua nhà. Thấy hàng xóm khoe của, đồng nghiệp khoe xe mới, ai cũng sợ mình bị bỏ lại phía sau. Khi con đường làm giàu truyền thống trở nên quá gian nan, người ta bắt đầu tìm lối tắt. Và khi có người đưa ra cơ hội đổi đời, nhiều người bị mê hoặc để lao vào mà quên tự hỏi: Tiền này đến từ đâu?
Công cụ mới, kịch bản cũ
Crypto không lừa ai, crypto cũng không tạo ra lòng tham. Tuy nhiên, phải thừa nhận rằng nó khiến việc lừa đảo trở nên dễ dàng và nhanh chóng hơn rất nhiều.
Để dựng lên vụ Alibaba, Nguyễn Thái Luyện phải thành lập 22 công ty, thuê người đứng tên, mua đất thật, làm giấy tờ, tổ chức sự kiện hoành tráng. Cả quá trình kéo dài nhiều năm và tốn không ít tiền bạc và công sức tạo dựng.
Còn để tạo nên một đồng coin lại cực kỳ đơn giản. Ai cũng có thể làm được chỉ trong vài phút. Sau đó là gán cho nó một câu chuyện thật kêu: nào là công nghệ AI đột phá, nào là hệ sinh thái blockchain thế hệ mới, nào là đối tác chiến lược với các tập đoàn lớn. Rồi xây dựng đội ngũ leader đi khắp nơi tổ chức hội thảo, lập nhóm Zalo, Facebook, liên tục khoe lợi nhuận và tài sản để tạo lòng tin lôi kéo hàng nghìn người đổ tiền vào.
Khi nạn nhân đã chuyển tiền, mọi thứ diễn ra rất nhanh. Crypto cho phép chuyển tiền xuyên biên giới chỉ trong vài phút, không cần qua ngân hàng, không cần khai báo. Tiền có thể bay từ Việt Nam sang bất kỳ đâu trên thế giới chỉ với vài cú nhấp chuột.
Và khi tiền đã đi thì gần như không lấy lại được. Theo Cục An ninh mạng (A05), phần lớn tiền từ các vụ lừa đảo trực tuyến được chuyển thành tài sản mã hóa thông qua các sàn giao dịch quốc tế. Chỉ vài phút sau khi nạn nhân chuyển tiền, số tiền đó đã đi lòng vòng qua nhiều ví khác nhau, khiến việc truy vết và thu hồi trở nên vô cùng khó khăn.
Tóm lại, crypto có những đặc điểm khiến nó dễ bị lợi dụng, điều đó không thể phủ nhận. Nhưng đừng quên rằng chính những đặc điểm này cũng mang lại giá trị thực sự. Crypto giúp hàng triệu người không có tài khoản ngân hàng tiếp cận được dịch vụ tài chính. Nó cho phép chuyển tiền quốc tế với chi phí thấp hơn nhiều so với ngân hàng truyền thống. Và công nghệ blockchain đang được ứng dụng trong chuỗi cung ứng, y tế, bất động sản để tăng tính minh bạch.
Internet cũng từng bị đổ lỗi khi lừa đảo trực tuyến bùng nổ. Điện thoại cũng bị chỉ trích khi cuộc gọi giả mạo công an, ngân hàng tràn lan. Và theo 5phutcrypto.io, công cụ sẽ thay đổi theo thời gian, nhưng kịch bản lừa đảo thì vẫn như cũ, vẫn luôn đánh vào lòng tham của con người.
“Thị trường thay đổi, công nghệ thay đổi, nhưng tâm lý con người thì không: tham lam, sợ hãi và hy vọng.”
