Trùm lừa đảo Campuchia: Khi Bitcoin phản bội kẻ lợi dụng nó

1. Thiên đường hứa hẹn thành địa ngục trần gian

“Ba lớp cửa sắt, có súng, có roi điện nữa”, Oanh run rẩy kể về nơi cô bé bị giam giữ sau khi bị lừa sang Campuchia.

Mới 15 tuổi, Oanh phải ngồi trước máy tính từ sáng đến khuya, gọi điện và nhắn tin lừa người Việt đầu tư chứng khoán, tiền số, game online. Mỗi ngày phải có ít nhất 10 nạn nhân, nếu không sẽ bị bỏ đói, thậm chí bị đánh đập. “Em biết làm vậy là sai, nhưng nếu không làm, em sẽ bị chích điện, có khi không giữ được mạng”, Oanh nghẹn ngào sau khi được giải cứu về Việt Nam năm 2022.

Nhưng không phải ai cũng may mắn được về nhà. Tháng 9/2024, một người mẹ ở Bến Tre nhận được cuộc gọi tuyệt vọng từ cậu con 27 tuổi: “Mẹ ơi, cứu con. Chúng nó đòi 100 triệu tiền chuộc”. Người mẹ bán rau nơi chợ quê làm sao kiếm nổi số tiền lớn như vậy. Chưa kịp xoay xở, ít ngày sau bà nhận tin dữ: Cậu con trai đã mất mạng.

Đây chỉ là hai trường hợp trong hơn 200.000 nạn nhân đang bị giam giữ trong các trại lừa đảo ở Campuchia. Họ làm việc như nô lệ 12-18 tiếng mỗi ngày, bị ép phải lừa người khác để đổi lấy miếng ăn. 

Tất cả số tiền đó chảy về túi một người: Chen Zhi – ông chủ Prince Group. Bề ngoài, hắn là doanh nhân từ thiện, xây bệnh viện, làm việc nghĩa. Nhưng khi Mỹ và Anh phá tan băng nhóm này và thu giữ 16 tỷ đô Bitcoin thì thế giới mới nhận ra sự thật kinh hoàng.

2. Trùm lừa đảo Campuchia khoác áo doanh nhân

Chen Zhi năm nay 37 tuổi, người Trung Quốc nhưng có hai quốc tịch Anh và Campuchia. Trên báo chí Campuchia, Chen Zhi thường xuất hiện trong bộ vest đắt tiền, tươi cười khi trao tiền xây bệnh viện, trường học. Chẳng khác gì một doanh nhân mẫu mực.

Nhưng sự thật phía sau hoàn toàn khác. Prince Group của Chen Zhi không phải tập đoàn đầu tư thông thường mà là băng đảng tội phạm được tổ chức y hệt các công ty công nghệ hiện đại.

Điều đáng sợ là Chen Zhi không điều hành tội phạm theo kiểu xã hội đen lưu manh mà như một CEO thực thụ với chiến lược kinh doanh bài bản. Toàn bộ hệ thống được chia thành hơn 100 công ty con hoạt động khắp châu Á, châu Âu và Trung Đông. Mỗi công ty đảm nhận một vai trò riêng:

• Đầu tiên là nhóm công ty tài chính: Gồm các quỹ đầu tư, công ty bảo hiểm, thậm chí cả ngân hàng nhỏ. Những công ty này giúp hợp thức hóa dòng tiền bẩn, biến tiền lừa đảo thành các khoản đầu tư trông có vẻ sạch sẽ.
• Tiếp theo là nhóm công ty công nghệ: Gồm các trung tâm dữ liệu, dự án đào Bitcoin với danh nghĩa “đầu tư năng lượng xanh”. Thực ra đây chỉ là màn che để trộn lẫn tiền bẩn với tiền sạch.
• Khôn ngoan nhất là nhóm công ty từ thiện. Chen Zhi rất hào phóng tài trợ y tế, giáo dục, xây dựng cầu đường, thậm chí xây cả bệnh viện cho Campuchia. Đổi lại, hắn nhận được danh hiệu, huân chương và quan trọng nhất là sự che chở từ giới chức địa phương.

Chen Zhi và những kẻ liên quan trong tập đoàn Prince Holding

Cả hệ thống này hoạt động chẳng khác gì một tập đoàn đa quốc gia. Có bộ phận nhân sự tuyển người, có hệ thống lương thưởng, có báo cáo định kỳ. Nhân viên được đào tạo bài bản, có KPI phải đạt mỗi tháng. Thậm chí còn có phần mềm quản lý riêng để theo dõi doanh số lừa đảo của từng người.

Chen Zhi hiểu rõ một điều: muốn làm tội phạm lớn trong thời đại này thì không thể cứ cầm súng đi cướp như xưa được nữa. Phải mặc vest, phải có văn phòng, phải nộp thuế và phải làm từ thiện. Chỉ khi trông giống doanh nhân thật, người ta mới không nghi ngờ.

3. Bên trong nhà máy biến người thành công cụ lừa đảo

Nhìn từ bên ngoài, những tòa nhà cao tầng ở Sihanoukville chẳng khác gì văn phòng công ty bình thường. Biển hiệu ghi “Trung tâm công nghệ”, “Khu kinh tế đặc biệt” nghe rất chuyên nghiệp. Nhưng bước vào bên trong mới thấy địa ngục trần gian.

Mỗi tòa nhà giam giữ từ 500 đến 2.000 người Việt Nam, Trung Quốc, Philippines, Myanmar… Họ bị chia thành 3 tầng như công nhân trong nhà máy. 

• Người mới vào thường được xếp ở tầng dưới, nhiệm vụ là lướt mạng xã hội tìm kiếm nạn nhân tiềm năng. 
• Tầng giữa nhiều kinh nghiệm hơn làm nhiệm vụ “nuôi dưỡng tình cảm”, tức là giả danh bạn bè, người yêu để từng bước chiếm lấy lòng tin.
• Còn những kẻ ở tầng trên cùng mới là cao thủ với kỹ năng dụ dỗ khéo léo để nạn nhân tự nguyện chuyển tiền.

3.1 Kịch bản lừa đảo được thiết kế hoàn hảo

Trong căn phòng chật hẹp, mỗi người ngồi trước màn hình với một cuốn “cẩm nang lừa đảo”, tổng hợp hàng nghìn tin nhắn, cuộc hội thoại đã thành công trong việc lừa tiền người khác.

Cách làm của chúng tàn nhẫn đến mức người trong nghề đặt cho nó cái tên thô tục: “nuôi heo”. Tức là từ từ xây dựng tình cảm với nạn nhân, chăm chút quan tâm từng ngày như nuôi heo, đợi khi nào béo bở mới ra tay vặt lông.

Một chú 45 tuổi ở TP. Hồ Chí Minh từng rơi vào bẫy của một “cô gái” tự xưng là giáo viên mầm non. Ba tháng trời, ngày nào cô cũng nhắn tin từ 6 giờ sáng với câu “Chúc anh ngày mới tốt lành”. Tối đến lại gọi video kể chuyện lũ trẻ ở lớp. Thỉnh thoảng còn gửi ảnh đồ ăn tự nấu để hỏi han. Ông chú kể: “Cô ấy hiền lành, chẳng bao giờ đòi hỏi gì. Mãi đến tháng thứ ba, khi tôi đã tin tưởng hoàn toàn, cô mới khóc kể chuyện mẹ bị ung thư, cần tiền mổ gấp. Tôi chuyển 200 triệu mà không chút nghi ngờ.”

3.2 Kẻ lừa đảo cũng chính là nạn nhân

Mỗi tin nhắn gửi đi đều được lưu lại và phân tích. Phần mềm sẽ tính tỷ lệ để xem tin nhắn nào được phản hồi nhanh, câu nào khiến người ta gửi thêm ảnh, lời nào dễ tạo thiện cảm.

Cuối tuần, họ họp lại như một công ty thật để bàn về “doanh số lừa đảo”. Ai lừa được nhiều tiền nhất sẽ được khen thưởng. Ai dở nhất phải lên đóng vai cho cả nhóm xem, để mọi người góp ý chỗ nào chưa tự nhiên, chỗ nào cần diễn thêm.

Một người từng bị ép làm việc ở đó chia sẻ: “Chúng tôi có cả bảng thống kê. Ví dụ nhắc đến gia đình thì 70% nạn nhân sẽ mềm lòng. Kể chuyện bố mẹ già yếu thì tỷ lệ thành công cao hơn kể chuyện anh chị em. Còn nếu gửi ảnh nấu ăn vào buổi tối, khả năng tạo được cuộc trò chuyện dài là 85%.”

Ai mà không đạt chỉ tiêu “doanh số” thì đợi lãnh hậu quả, nhẹ thì bị cắt cơm, nhốt cách ly, nặng thì bị đánh đập không thương tiếc. Muốn về phải nộp 2.000 – 5.000 USD tiền chuộc. Nhiều gia đình nghèo đành bán nhà bán đất. Có người tuyệt vọng đã tự tử ngay trong trại.

4. Bitcoin – Công cụ hoàn hảo để rửa tiền?

Theo cảnh sát quốc tế, riêng các trại ở Campuchia thu về hàng chục triệu đô mỗi ngày. Dòng tài sản bất chính này được chuyển đi khắp thế giới qua mạng lưới công ty của Prince Group. Mục đích là biến của cải phi pháp thành tài sản hợp pháp mà không ai phát hiện. Và một trong những cách chúng dùng là Bitcoin.

Bước 1: Biến tiền thật thành tiền số

Khi nạn nhân chuyển tiền vào tài khoản, chúng nhanh chóng dùng tiền đó để mua Bitcoin hoặc các loại tiền số khác qua hàng trăm tài khoản khác nhau. Nhiều sàn giao dịch nhỏ không yêu cầu xác minh danh tính, hoặc có thể mua bán trực tiếp trên chợ đen.

Bước 2: Xáo trộn

Giờ tiền đã thành Bitcoin, nhưng vẫn chưa an toàn. Mọi giao dịch Bitcoin đều được ghi lại công khai và có thể bị lần theo. Vì vậy chúng phải xáo bài bằng cách chia nhỏ số tiền rồi chuyển qua lại giữa hàng trăm ví khác nhau.

Ví dụ: 100 Bitcoin ban đầu được chia thành 10 phần, mỗi phần lại chia nhỏ nữa. Rồi chuyển vòng vòng, phần này qua ví A, phần kia qua ví B, lại gộp lại ở ví C, rồi lại tách ra. Làm như vậy vài chục lần, không ai còn theo dõi nổi.

Bước 3: Trộn với tiền sạch

Khôn ngoan hơn, Chen Zhi còn trộn tiền bẩn với tiền từ các hoạt động hợp pháp. Prince Group có nhiều công ty làm ăn thật, có doanh thu thật. Từ đó, họ trộn tiền lừa đảo vào với tiền kinh doanh.

Điển hình là vào năm 2020, hắn thành lập công ty đào Bitcoin mang tên LuBian Mining hoạt động ở cả Trung Quốc và Iran. Có thời điểm trại đào này chiếm tới 6% tổng sức mạnh tính toán toàn cầu, tạo ra hàng nghìn Bitcoin sạch mỗi tháng.

Tiền bẩn từ lừa đảo được trộn lẫn với Bitcoin đào được, tạo thành một khối tiền khổng lồ mà rất khó phân biệt nguồn gốc.

Bước 4: Rửa qua công ty ma

Số Bitcoin sau khi xáo trộn sẽ được rửa qua các công ty ma ở nhiều nước. Họ mua bán qua lại, tạo hợp đồng giả, hóa đơn giả. Công ty A ở Hong Kong bán “dịch vụ tư vấn” cho công ty B ở Singapore. Công ty B lại mua “phần mềm” từ công ty C ở Dubai. Tất cả đều là giấy tờ giả, nhưng tiền chuyển đi là thật.

Bước 5: Quay về thế giới thật

Cuối cùng, tiền được rút ra thành tiền mặt hoặc dùng mua tài sản thật: nhà cửa, đất đai, xe sang, tranh quý…  biệt thự ở London, một tòa nhà ở Phnom Penh, tất cả đều mua bằng tiền đã được tẩy trắng.

Nhưng không có tội ác nào hoàn hảo. Dù có xáo trộn thế nào, mỗi giao dịch Bitcoin đều để lại dấu vết số. Khi quy mô lên đến hàng tỷ đô, những dấu vết này lại trở thành bằng chứng để cảnh sát quốc tế vạch trần tội ác này.

5. Cuộc truy lùng xuyên lục địa

Mọi chuyện bắt đầu từ một phát hiện tình cờ. Đầu năm 2024, các ngân hàng ở Singapore ghi nhận hàng loạt giao dịch chuyển tiền bất thường từ Campuchia. Số tiền rất lớn, luân chuyển liên tục, nhưng không có hồ sơ kinh doanh hay hợp đồng rõ ràng.

Cùng lúc đó, công ty phân tích blockchain TRM Labs đang theo dõi các vụ lừa đảo tiền số. Họ phát hiện hàng nghìn ví Bitcoin có hành vi kỳ lạ giống nhau: nhận tiền từ sàn nhỏ ở Đông Nam Á, chia nhỏ rồi chuyển vòng vòng. Khi vẽ sơ đồ, tất cả đều chỉ về một nhóm ví chính. Rõ ràng đây là dấu hiệu của một mạng lưới rửa tiền quy mô cực lớn.

Lúc đầu, các cơ quan ở Mỹ, Anh, Singapore và Hong Kong đều điều tra riêng rẽ. Nhưng càng đào sâu, họ càng phát hiện các giao dịch đáng ngờ này đều có liên quan đến hệ sinh thái Prince Group của Chen Zhi. Nhóm điều tra quốc tế sau đó đã được thành lập, với sự hỗ trợ từ các công ty phân tích blockchain như TRM Labs, Elliptic hay Arkham.

Kết quả điều tra được công bố trong cáo trạng của Bộ Tư pháp Mỹ (EDNY) ngày 14/10/2025. FBI đã dành nhiều tháng truy vết các giao dịch on-chain và phát hiện Chen Zhi trực tiếp kiểm soát hơn 127.000 Bitcoin được lưu giữ trong 25 ví khác nhau.

Cách thức rửa tiền của mạng lưới này cực kỳ tinh vi:

• Tiền từ hoạt động khai thác gắn với Lubian Mining hoặc từ các sàn khu vực sẽ được chia nhỏ thành hàng trăm phần.
• Những phần tiền này sau đó di chuyển qua vô số công ty trung gian và các quỹ đầu tư bình phong, tạo ra một mê cung giao dịch phức tạp.
• Khi kết nối các mảnh ghép lại, họ phát hiện mọi dòng tiền cuối cùng đều chảy về cùng một điểm là hệ sinh thái Prince Group.

Các nhà phân tích của FBI và TRM Labs sau đó đã vẽ lại toàn bộ hành trình của từng đồng Bitcoin, từ trại scam ở Campuchia, qua hàng chục công ty trung gian, cho tới những ví cá nhân của Chen.

Khi dữ kiện khớp hoàn toàn, liên minh các nước hành động đồng loạt:

• Mỹ thu giữ 127.271 Bitcoin trị giá 15 tỷ USD, vụ tịch thu tài sản lớn nhất trong lịch sử của DOJ.
• Singapore tịch thu 115 triệu USD tài sản
• Anh phong tỏa bất động sản 100 triệu bảng
• 146 mục tiêu liên quan bị trừng phạt toàn cầu

Chen Zhi đã bị truy tố tại Tòa liên bang khu Đông New York về tội danh lừa đảo qua mạng và rửa tiền. Hiện chưa có thông tin chính thức về lệnh truy nã toàn cầu, song bị can đang bị truy tìm trên phạm vi quốc tế.

Làm sao chính phủ có thể thu giữ được Bitcoin?

Vì phía Mỹ không công bố chi tiết cách thức họ tịch thu số Bitcoin này nên có 2 giả thuyết chính được đặt ra:

Giả thuyết 1: Phía Trung Quốc cho rằng Mỹ đã hack số Bitcoin trên từ LuBian Mining

Cụ thể, vào tháng 12/2020, LuBian Mining bị hack mất 127.426 Bitcoin ~ 3,5 tỷ đô lúc đó. Nhưng suốt 4 năm sau đó, số Bitcoin này gần như bất động – chỉ có vài giao dịch nhỏ được cho là để “test mạng”. Điều này đặt ra nhiều nghi vấn bất thường, vì trong hầu hết các vụ hack, tiền thường bị xả ngay; cho thấy đây có thể là một chiến dịch tỉ mỉ của tổ chức tin tặc cấp nhà nước.

Tới tháng 6/2024: Số Bitcoin bắt đầu được chuyển đến ví mới và tiếp tục nằm im ở đó. Sau đó được Arkham gán nhãn là ví của chính phủ Mỹ.

Phía Trung Quốc cho rằng vụ hack năm 2020 có khả năng do chính phủ Mỹ thực hiện, rồi hợp pháp hóa dưới danh nghĩa tịch thu của tội phạm.

Giả thuyết 2: Mỹ tìm được khóa truy cập ví Bitcoin

Thực tế là một phần tài sản của mạng lưới nằm trong các ví lưu ký tại sàn giao dịch lớn – nơi chính phủ Mỹ chỉ cần lệnh tòa để buộc sàn chuyển tiền vào ví giám hộ của Bộ Tư pháp.
Phần còn lại bị truy dấu qua phân tích dữ liệu on-chain và hồ sơ KYC từ hàng trăm sàn giao dịch quốc tế.

Theo cáo trạng, số Bitcoin tịch thu còn được lưu giữ trong 25 ví không lưu ký do các nghi phạm trực tiếp nắm giữ, cho thấy cơ quan điều tra có thể đã thu được các khóa truy cập trong quá trình khám xét hoặc bắt giữ đồng lõa của Chen Zhi.

Nhưng dù sao đi nữa thì vụ án chứng minh một nghịch lý thú vị: blockchain vốn được tạo ra để ẩn danh và phi tập trung, nhưng lại trở thành sợi dây trói chân tội phạm. Mỗi giao dịch Bitcoin đều được ghi lại vĩnh viễn, không thể xóa, không thể sửa. Chen Zhi dùng công nghệ này để rửa tiền, nhưng chính công nghệ này đã vạch trần toàn bộ hành vi của hắn.

6. Bài học đắt giá

6.1 Bài học từ lòng tham

5 Phút Crypto thấy có một điều trớ trêu trong vụ án này: lòng tham vừa là vũ khí, vừa là nấm mồ chôn sự nghiệp của Chen Zhi.

Hắn hiểu rõ tâm lý con người: ai cũng muốn giàu nhanh, ai cũng mơ đổi đời. Việc nhẹ lương cao, đầu tư sinh lời 200%, đầu tư 1 được 10,… Tất cả đều nhắm vào lòng tham của con người. Hàng triệu nạn nhân khác sập bẫy chính vì ham những thứ quá tốt để có thật.

Nhưng chính Chen Zhi cũng bị lòng tham của mình giết chết. Khi đã có 100 triệu đô, hắn muốn 1 tỷ. Có 1 tỷ lại muốn 10 tỷ. Cứ thế, guồng máy tội phạm phình to mất kiểm soát.

Tham vọng giúp con người tiến bộ. Nhưng chúng ta cần phải học cách kiểm soát nó. Mời bạn đọc thêm về Kiểm soát lòng tham: Bí kíp sống sót và kiếm tiền từ crypto

• Trong thời đại công nghệ số, cám dỗ ở khắp nơi. Mỗi ngày có hàng trăm quảng cáo, tin nhắn, lời mời gọi đầu tư. Tất cả đều hứa hẹn cho bạn cuộc sống sung túc. Nhưng hãy nhớ: không có bữa trưa nào miễn phí. Đằng sau mỗi lời hứa ngọt ngào có thể là một cái bẫy chết người.Trước khi tin ai đó trên mạng, hãy tự hỏi: tại sao người lạ lại tốt với mình như vậy? Tại sao họ lại muốn giúp mình làm giàu?
• Khi giao dịch trên mạng, nhất là chuyện tiền bạc, phải cực kỳ cẩn thận. Không bao giờ chuyển tiền cho người lạ dù họ có đưa ra lý do gì. Không tin vào những sàn đầu tư hứa hẹn lãi suất cao ngất ngưởng. 
• Tội phạm ngày nay không còn như xưa. Đừng tưởng tội phạm là những kẻ xăm trổ, nói năng thô lỗ. Giờ đây họ có thể là chuyên viên tư vấn ăn mặc lịch sự, nói năng lưu loát. Họ có kịch bản chi tiết, công nghệ hiện đại, thậm chí cả bằng cấp. Càng trông có vẻ chuyên nghiệp, bạn càng phải cảnh giác.

6.2 Góc nhìn về blockchain & Bitcoin

Câu chuyện này nhắc nhở chúng ta rằng công nghệ không tốt cũng không xấu mà phụ thuộc vào con người sử dụng. Bitcoin được tạo ra với mục đích tốt đẹp, nhưng trong tay Chen Zhi, nó thành công cụ rửa tiền. Internet kết nối mọi người, nhưng cũng tạo cơ hội cho kẻ lừa đảo tiếp cận nạn nhân.

Điều thú vị là chính công nghệ blockchain, thứ mà Chen Zhi dùng để che giấu tội ác lại trở thành hung khí quay lại hại hắn. Mọi giao dịch đều được ghi lại, không thể xóa. Khi có đủ dữ liệu và công cụ phân tích, công lý có thể lần ra mọi thứ.