1. Trung tâm Tài chính Quốc tế là gì?
Trung tâm tài chính quốc tế là một khu vực được thiết kế riêng để thu hút ngân hàng, quỹ đầu tư, công ty fintech từ khắp thế giới đến mở văn phòng và giao dịch. Nó giống một đặc khu kinh tế, nhưng chuyên cho lĩnh vực tài chính. Bên trong đặc khu đó, thuế thấp hơn, thủ tục nhanh hơn, luật pháp vận hành theo chuẩn quốc tế, thậm chí có hẳn tòa án riêng để xử lý tranh chấp.
Singapore, Hong Kong hay Dubai đều đã xây dựng trung tâm tài chính từ hàng chục năm trước. Riêng Singapore, ngành tài chính hiện chiếm 17% GDP cả nước, tăng từ mức chỉ 5% cách đây 50 năm. Hơn 130 ngân hàng thương mại đặt trụ sở tại đây và tổng lượng tài sản được quản lý lên tới 3.600 tỷ USD. Hiện trung tâm tài chính Singapore xếp thứ 3 thế giới, chỉ sau New York và London. Đó là sức mạnh mà một trung tâm tài chính có thể mang lại cho một quốc gia chỉ có 6 triệu dân.
Việt Nam thì trước giờ không có nơi nào như vậy. Và đây đang trở thành một điểm nghẽn lớn khi nền kinh tế ngày càng hội nhập sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu. 5 Phút Crypto sẽ làm rõ vì sao ở ngay phần tiếp theo.
Đứng trước nhu cầu cấp thiết, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết 222 ngày 27/6/2025, cho phép lập Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam (VIFC), đặt tại TP.HCM và Đà Nẵng.
Thủ tướng Phạm Minh Chính gọi đây là hạ tầng mềm của nền kinh tế với mục tiêu đặt ra gồm:
- Ngay trong năm 2026, mục tiêu là huy động trên 10 tỷ USD vốn quốc tế. Trong 3 năm đầu, thu hút ít nhất 50 tổ chức tài chính quốc tế. Và trong 5 năm, con số kỳ vọng là 5.000 doanh nghiệp cùng 100 tỷ USD.
- Đưa VIFC lọt top 75 trung tâm tài chính toàn cầu vào năm 2030 (hiện TP.HCM đang xếp thứ 95/120 trên bảng xếp hạng GFCI, nghĩa là phải nhảy ít nhất 20 bậc trong 4 năm)
- Lộ trình dài hạn chia 3 giai đoạn: 2026-2030 đặt nền móng, 2031-2035 tăng tốc, 2036-2045 khẳng định vị thế toàn cầu
2. Tại sao Việt Nam cần Trung tâm tài chính quốc tế?
Thực ra ý tưởng về một trung tâm tài chính tại TP.HCM đã được nhắc đến từ hơn chục năm trước, nhưng mãi đến 2025 mới chính thức thành hình. Có ít nhất ba lý do khiến thời điểm này trở nên cấp thiết.
Hơn một nửa nguồn vốn cho nền kinh tế đang đặt trên vai ngân hàng
Tại Việt Nam, khi doanh nghiệp cần vốn thì gần như chỉ có một cách là đi vay ngân hàng. Theo TS Cấn Văn Lực, hệ thống ngân hàng đang phải cung ứng hơn một nửa tổng nguồn vốn cho cả nền kinh tế, có thời điểm lên tới 57%. Trong khi đó, thị trường chứng khoán chỉ đóng góp khoảng 11-12%.
Cách làm này không bền vững vì doanh nghiệp thường cần vay trung và dài hạn (5-10 năm) để đầu tư nhà máy, mua thiết bị hay mở rộng sản xuất. Nhưng 80% vốn mà ngân hàng huy động được lại là tiền gửi ngắn hạn (6 tháng, 1 năm). Ngân hàng phải lấy tiền gửi ngắn hạn để cho vay dài hạn, sự mất cân đối này tạo ra rủi ro rất lớn mà Ngân hàng Nhà nước đã cảnh báo nhiều lần.
VIFC được kỳ vọng sẽ mở thêm những kênh dẫn vốn khác bên cạnh ngân hàng. Khi có nhiều kênh huy động hơn, doanh nghiệp bớt phụ thuộc vào một nguồn duy nhất và cả hệ thống tài chính cũng sẽ an toàn hơn.
Doanh nghiệp Việt phải ra nước ngoài để huy động vốn
Như 5 Phút Crypto đã nêu ở trên, phần lớn doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam khi cần vốn thì gần như chỉ có một cách là đi vay ngân hàng. Còn với những thương vụ lớn cần nguồn vốn quốc tế thì doanh nghiệp Việt lại phải đi ra nước ngoài.
Chỉ riêng trong tháng 2/2026, ba hãng hàng không Vietnam Airlines, Vietjet và Sun PhuQuoc Airways đã ký hợp đồng mua máy bay Boeing trị giá hơn 30 tỷ USD. Nhưng toàn bộ quy trình thu xếp tài chính cho những thương vụ này đều phải thực hiện qua các tổ chức tài chính ở Dublin, Singapore hoặc Hong Kong. Tình trạng tương tự xảy ra với các lĩnh vực khác như hàng hải, năng lượng, bất động sản quy mô lớn,… Tiền của doanh nghiệp Việt nhưng phí dịch vụ, phí trung gian lại chảy vào túi nước khác.
VIFC ra đời để giữ lại phần giá trị đó. Ngay trong tháng đầu tiên, Trung tâm Tài chính Hàng không trực thuộc VIFC đã thu hút 6,1 tỷ USD vốn cam kết, với sự tham gia của Boeing, Airbus, Rolls-Royce và Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế. Những giao dịch tài chính hàng không trước đây phải ra nước ngoài, giờ có thể bắt đầu thực hiện ngay tại TP.HCM.
Dòng vốn quốc tế chảy vào Việt Nam nhưng hạ tầng tài chính chưa theo kịp
Cạnh tranh Mỹ – Trung đang khiến nhiều tập đoàn lớn như Samsung, Intel, Foxconn, HP chuyển nhà máy từ Trung Quốc sang Đông Nam Á, và Việt Nam là một trong những điểm đến được ưu tiên nhất. Năm 2025, vốn FDI giải ngân tại Việt Nam đạt 27,62 tỷ USD, cao nhất trong 5 năm qua, với tổng vốn đăng ký lên tới 38,42 tỷ USD.
Nhưng có một điểm nghẽn lớn là Việt Nam đã được chọn làm nơi sản xuất hàng hóa, nhưng phí dịch vụ tài chính, phí tư vấn, phí bảo hiểm, thuế từ các giao dịch đó đều chảy vào ngân sách nước khác, chưa kể là hàng nghìn việc làm trong ngành tài chính.
Theo Phó Thủ tướng Nguyễn Hòa Bình, kinh nghiệm quốc tế cho thấy mô hình trung tâm tài chính có thể giúp thu hút thêm 30% vốn FDI. Nếu áp dụng tỷ lệ này lên con số 27,62 tỷ USD giải ngân năm 2025 của Việt Nam, mức tăng thêm có thể lên tới hơn 8 tỷ USD mỗi năm. Đó là chưa kể hàng nghìn việc làm chất lượng cao trong ngành tài chính.
Ngoài ba lý do trên, thực tế còn nhiều yếu tố khác thúc đẩy Việt Nam phải nhanh chóng hành động:
- Các nước trong khu vực như Thái Lan, Indonesia, Malaysia cũng đang chạy đua xây trung tâm tài chính, nếu Việt Nam chậm chân thì dòng vốn sẽ chảy sang nơi khác.
- Thị trường chứng khoán Việt Nam đang chờ được MSCI nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi và VIFC với hệ thống thanh toán hiện đại có thể là mảnh ghép còn thiếu.
- Mỗi năm kiều hối về Việt Nam khoảng 16-19 tỷ USD nhưng phần lớn chảy vào bất động sản hoặc gửi tiết kiệm vì thiếu kênh đầu tư tài chính bài bản.
TS Nguyễn Hữu Huân, Phó chủ tịch Cơ quan điều hành VIFC, nhận định rằng nếu Singapore là trung tâm tài chính của ASEAN và Hong Kong là cửa ngõ vào Trung Quốc, thì TP.HCM hoàn toàn có thể trở thành điểm kết nối vốn cho Việt Nam, Campuchia, Lào và cả tiểu vùng Mekong. Đây là khu vực tăng trưởng nhanh nhưng hạ tầng tài chính quốc tế còn rất hạn chế.
3. Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam vận hành như thế nào?
Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam được kỳ vọng sẽ tạo nên một hệ sinh thái tài chính được xây dựng trên bốn trụ cột chính.
- Tài chính hàng không phục vụ nhu cầu thuê mua máy bay, bảo hiểm và quản trị rủi ro cho các hãng bay trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
- Tài chính hàng hải gắn với thương mại quốc tế, logistics và tài trợ chuỗi cung ứng. Với đường bờ biển dài và vị trí địa lý chiến lược, tổng dòng tiền trong mảng này ước tính lên tới 1.500 tỷ USD mỗi năm, con số đủ lớn để biến tài chính hàng hải thành một trụ cột có trọng lượng thực sự.
- Tài chính số bao gồm ngân hàng số, fintech, hạ tầng thanh toán công nghệ cao và các mô hình tài chính on-chain như blockchain, token hóa tài sản. Đây là trụ cột mà cộng đồng crypto nên đặc biệt chú ý vì vậy 5 Phút Crypto sẽ phân tích kỹ hơn ở phần sau.
- Thị trường liên ngân hàng quốc tế kết nối hệ thống ngân hàng trong nước với mạng lưới tài chính toàn cầu, bao gồm sàn giao dịch quốc tế, nền tảng thanh toán xuyên biên giới và hệ thống bù trừ hiện đại.
Bốn trụ cột này có nhiệm vụ bổ trợ lẫn nhau vì nếu chỉ phát triển tài chính hàng không hay hàng hải mà thiếu hạ tầng thanh toán quốc tế hoặc thiếu nền tảng số thì các giao dịch vẫn phải đi qua hệ thống tài chính bên ngoài và giá trị gia tăng sẽ không ở lại trung tâm.
Lấy ví dụ một doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu cà phê sang châu Âu. Trước khi lô hàng lên tàu, họ cần mở thư tín dụng (LC), mua bảo hiểm hàng hải, tìm nguồn tài trợ thương mại và thanh toán cho đối tác bên kia. Ngân hàng Việt Nam xử lý được những việc này, nhưng quy trình vẫn mất nhiều thời gian. Riêng việc mở LC qua ngân hàng truyền thống hiện mất khoảng 7 ngày. Còn với những thương vụ lớn hoặc cần cấu trúc tài chính phức tạp hơn, doanh nghiệp vẫn phải nhờ đến các tổ chức tài chính quốc tế.
Nếu vận hành qua VIFC, trụ cột tài chính hàng hải sẽ lo phần tài trợ thương mại và bảo hiểm. Trụ cột tài chính số xử lý LC bằng hợp đồng thông minh (smart contract) trên blockchain, rút thời gian từ 7 ngày xuống gần như tức thì. Trụ cột liên ngân hàng quốc tế lo phần thanh khoản và kết nối thanh toán với ngân hàng đối tác ở châu Âu. Toàn bộ diễn ra trong cùng một hệ sinh thái ngay tại TP.HCM.
4. Blockchain và crypto đóng vai trò gì?
Ở phần trước, 5 Phút Crypto có nhắc đến trụ cột tài chính số của VIFC gồm ngân hàng số, fintech, hạ tầng thanh toán công nghệ cao và các mô hình tài chính on-chain. Trong đó, blockchain và crypto (hay tài sản mã hóa) đóng hai vai trò cụ thể. Blockchain là hạ tầng công nghệ giúp VIFC vận hành nhanh hơn, rẻ hơn và minh bạch hơn so với các trung tâm tài chính truyền thống. Còn tài sản mã hóa là một lớp tài sản mới được giao dịch trong hệ sinh thái này.
Như ví dụ nêu trên về việc mở thư tín dụng hàng hải, hiện phải mất khoảng 7 ngày qua ngân hàng truyền thống để xử lý thủ tục này. Với smart contract trên blockchain, thời gian này rút xuống còn vài phút. Hệ thống bù trừ T+0 cũng cho phép thanh toán gần như tức thì thay vì phải chờ vài ngày như hiện tại. Không có blockchain thì VIFC vẫn chạy được, nhưng sẽ chẳng khác gì các trung tâm tài chính đã có sẵn. Chính blockchain mới là thứ tạo ra lợi thế cạnh tranh về tốc độ và chi phí.
Về lớp tài sản mới, lâu nay nhà đầu tư quốc tế muốn rót vốn vào Việt Nam chỉ có vài lựa chọn quen thuộc là cổ phiếu, trái phiếu hoặc bất động sản. VIFC muốn thêm một kênh nữa là tài sản số. Điển hình như việc một quỹ đầu tư ở Nhật có thể mua token đại diện cho một lô cà phê Việt Nam, hoặc nắm giữ phần giá trị trong một dự án logistics tại TP.HCM, tất cả thông qua blockchain mà không cần bay sang Việt Nam ký giấy tờ.
Thực tế thì các trung tâm tài chính hàng đầu thế giới cũng đang chạy đua làm điều tương tự. Ngay đầu tháng 3/2026, Cơ quan Tiền tệ Hong Kong đã ký thỏa thuận với Thượng Hải để thí điểm nền tảng blockchain cho tài trợ thương mại xuyên biên giới qua dự án Project Ensemble.
5. Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam mở ra cơ hội gì cho blockchain và crypto?
Kênh huy động vốn chính thống cho các dự án blockchain Việt Nam
Trước đây, các startup blockchain Việt Nam muốn gọi vốn thì chỉ có hai cách phổ biến là tìm đến các quỹ đầu tư nước ngoài hoặc tự phát hành token để huy động từ cộng đồng.
VIFC mở ra lựa chọn thứ ba, đó là huy động vốn ngay trong nước thông qua một thiết chế tài chính cấp quốc gia. Ví dụ cụ thể nhất là quỹ đầu tư quy mô 1 tỷ USD vừa được thành lập từ sự hợp tác giữa VIFC, VinaCapital và Liên minh kinh tế On-chain toàn cầu, chuyên rót vốn vào các dự án blockchain, token hóa tài sản và tài chính số. Khi một dự án blockchain Việt Nam được quỹ này rót vốn, mức độ tin cậy khi kêu gọi thêm nhà đầu tư quốc tế cũng sẽ cao hơn hẳn so với việc tự đi gõ cửa từng quỹ.
Không gian hợp pháp để khởi chạy dự án
Một trong những rào cản lớn nhất của blockchain và crypto tại Việt Nam lâu nay là vùng xám pháp lý. Doanh nghiệp blockchain muốn hoạt động đều không biết làm thế nào vì luật chưa quy định rõ ràng. Kết quả là nhiều đội ngũ giỏi chọn sang Singapore hoặc Dubai lập công ty vì ở đó có khung pháp lý rõ ràng hơn.
VIFC giải quyết bài toán này bằng cơ chế sandbox, tức là một vùng thử nghiệm có kiểm soát ngay bên trong trung tâm. Doanh nghiệp được phép vận hành các mô hình tài chính mới theo bộ quy tắc riêng của VIFC, ngay cả khi luật chung chưa bao quát đầy đủ. Mô hình nào chạy tốt thì hoàn toàn có thể được nhân rộng và ngược lại. Với các startup blockchain trong nước, đây là lần đầu tiên có một con đường hợp pháp để hoạt động ngay tại Việt Nam, thay vì phải đăng ký pháp nhân ở nước ngoài.
Token hóa tài sản thực có sân chơi chính thức
Lấy ví dụ về ngành nông sản. Việt Nam là nước xuất khẩu cà phê lớn thứ hai thế giới. Nhưng từ vườn cà phê ở Đắk Lắk đến tay người mua ở châu Âu, lô hàng phải đi qua rất nhiều khâu trung gian, từ thương lái, đại lý, nhà phân phối cho đến ngân hàng thu xếp tài chính. Mỗi khâu lại mất phí trung gian và người nông dân thường là bên chịu thiệt nhất.
VIFC đang hợp tác với FPT và VinaCapital để thay đổi điều này bằng token hóa. Một lô cà phê 100 tấn được chia thành hàng nghìn token trên blockchain, mỗi token đại diện cho một phần giá trị lô hàng. Nhà đầu tư nước ngoài có thể mua token trực tiếp trên blockchain, giống như mua một phần cổ phiếu của lô cà phê đó. Khi lô hàng được bán, lợi nhuận sẽ tự động phân chia cho người nắm giữ token. Doanh nghiệp xuất khẩu thì nhận được vốn ngay từ lúc token hóa, không cần chờ hàng tháng sau khi giao hàng mới thu được tiền.
Với nhà đầu tư quốc tế, họ có thêm một kênh đầu tư vào hàng hóa Việt Nam mà trước đây rất khó tiếp cận. Giá trị nông sản Việt Nam thì được định giá trực tiếp trên thị trường toàn cầu thay vì bị ép giá qua nhiều tầng trung gian. Đây có lẽ là ứng dụng thực tế nhất của blockchain trong nền kinh tế Việt Nam tính đến thời điểm hiện tại.
Cầu nối giữa tài chính truyền thống và tài chính số
Mục tiêu là kết nối các ngân hàng quản lý tài sản số với ngân hàng truyền thống trên cùng một hệ thống. Nếu thành hiện thực, ngân hàng có thể cung cấp dịch vụ lưu ký Bitcoin hay Ethereum cho khách hàng. Quỹ đầu tư có thể hợp pháp đưa tài sản số vào danh mục. Doanh nghiệp xuất khẩu có thể nhận thanh toán bằng stablecoin rồi chuyển đổi sang tiền đồng ngay trong hệ sinh thái. Và nhà đầu tư cá nhân thì không cần P2P, không lo bị khóa tài khoản, mọi thứ diễn ra hợp pháp và minh bạch.
6. Thách thức của trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam là gì?
Tham vọng rất lớn nhưng Phó Thủ tướng thường trực Nguyễn Hòa Bình, người đồng thời giữ vai trò Chủ tịch Hội đồng điều hành Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam, thẳng thắng nhìn nhận rằng phải mất 5-10 năm nữa mới có thể kiểm chứng được VIFC có thành công thực sự hay không. Và từ nay đến đó vẫn còn “núi việc” cần làm.
Singapore và Hong Kong phải mất hàng chục năm để có vị thế như hôm nay. VIFC đặt mục tiêu lọt top 75 trung tâm tài chính toàn cầu vào năm 2030, trong khi hiện tại TP.HCM mới xếp thứ 95/120. Nhảy 20 bậc trong 4 năm là tham vọng rất lớn, và để làm được thì ít nhất ba vấn đề cần giải quyết sớm.
- Thứ nhất là hành lang pháp lý. Hiện tại VIFC vận hành dựa trên nghị quyết Quốc hội, nghị định Chính phủ và các quy chế riêng, tức là nhiều văn bản khác nhau thay vì một bộ luật thống nhất. Phó Thủ tướng Nguyễn Hòa Bình đặt mục tiêu trong 3-5 năm tới sẽ tích hợp tất cả thành một đạo luật duy nhất. Nhưng cho đến khi đó, nhà đầu tư quốc tế có thể vẫn dè dặt vì họ quen làm việc ở những nơi mà luật chơi rõ ràng ngay từ đầu.
- Thứ hai là tốc độ xử lý thủ tục. Phó Thủ tướng cũng thừa nhận cần rút ngắn thời gian cấp phép cho nhà đầu tư nước ngoài nếu muốn cạnh tranh với những trung tâm như Dubai, nơi mà thủ tục nhanh gọn là lợi thế cốt lõi.
- Thứ ba là bài toán về nhân lực chất lượng cao. TP.HCM chỉ mới đào tạo 45 nhân sự nòng cốt cho bộ máy vận hành VIFC. Trong khi Singapore có hàng trăm nghìn chuyên gia tài chính được đào tạo bài bản, có kinh nghiệm vận hành thị trường quốc tế. Khoảng cách này không thể lấp đầy trong một sớm một chiều.
Thách thức là không thể phủ nhận. Nhưng nếu vượt qua được, vị thế của Việt Nam trên bản đồ tài chính toàn cầu sẽ rất khác so với hiện tại. Điều này hoàn toàn khớp với mục tiêu mà Đại hội XIV của Đảng đã đặt ra, đó là tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới và đưa Việt Nam trở thành nước phát triển có thu nhập cao vào năm 2045.
Với cộng đồng crypto Việt Nam, điều đáng theo dõi nhất trong thời gian tới là sandbox tại VIFC sẽ vận hành thế nào, quỹ on-chain 1 tỷ USD sẽ rót vốn vào đâu, và liệu cầu nối giữa ngân hàng truyền thống với tài sản số có thực sự hình thành hay không. Tất cả sẽ quyết định blockchain và crypto đóng vai trò lớn đến đâu trong bức tranh tài chính mới của Việt Nam.
5phutcrypto.io sẽ tiếp tục cập nhật diễn biến của VIFC trong thời gian tới nhé!
