1. Uptober hoá thảm lửa
Vào sáng ngày 11/10/2025, 30 tỷ USD đã bị thanh lý trong 12 giờ và có tổng cộng hơn 1,6 triệu tài khoản bị thanh lý trong vòng 24 giờ. Lệnh thanh lý lớn nhất được ghi nhận trên sàn Hyperliquid với cặp ETH/USDT, trị giá lên đến 203 triệu USD.
Riêng Hyperliquid đã ghi nhận hơn 10 tỷ USD thanh lý, Bybit khoảng 4,6 tỷ USD, và Binance 2,3 tỷ USD. Con số của Binance có thể thấp hơn thực tế do sàn này chỉ ghi nhận một lệnh thanh lý mỗi giây, nghĩa là khi thị trường sụp đổ quá nhanh, nhiều lệnh không được thống kê đầy đủ.
Trong số những nạn nhân, đáng chú ý nhất là Huang Licheng – biệt danh “Machi Big Brother” – một cá voi nổi tiếng trong giới crypto. Theo dữ liệu từ nhà phân tích on-chain Ember, chỉ trong 22 ngày, anh này đã đi từ việc lãi 44,5 triệu USD xuống mất sạch luôn 10,6 triệu USD vốn gốc, tổng cộng lỗ 55,1 triệu USD.
Tuy nhiên thị trường luôn có người cười kẻ khóc. Một cá voi khác đã kiếm được 21,82 triệu USD nhờ đóng lệnh short Bitcoin từ giá 120.892 USD và Ethereum từ giá 4.502 USD.
Điều kinh hoàng nhất không phải là Bitcoin hay Ethereum giảm mạnh. Mà là hàng loạt altcoin đã lao thẳng về lòng đất. ATOM trên Binance có lúc xuống tận 0,025 USD – gần như bằng 0, trước khi phục hồi về 3 USD. Còn tệ hơn, khi stablecoin USDe của Ethena Labs cũng đã bị mất peg rơi xuống còn 0,66 USD sau đó hồi phục trở lại.
Đọc thêm: Giá Pi giảm 90% từ khi ra mắt? Vì sao vậy?
2. Cơn bão bắt nguồn từ đâu?
Tất cả bắt đầu từ một dòng tweet của Donald Trump vào tối ngày 10/10. Ông tuyên bố sẽ áp thuế 100% lên hàng hóa Trung Quốc. Động thái diễn ra sau khi Trung Quốc bất ngờ siết chặt thêm xuất khẩu đất hiếm.
Tin này như một cú tát cho thị trường tài chính toàn cầu. S&P 500 lập tức bốc hơi 700 tỷ USD vốn hóa, Nasdaq giảm 1%. Cụ Bitcoin cũng sấp mặt. Vàng bật tăng trở lại mốc $4.000/ounce.
Khi chứng khoán Mỹ đỏ lửa, tiền bắt đầu chạy khỏi các tài sản rủi ro cao và crypto đương nhiên là nạn nhân đầu tiên.
Nhưng tại sao crypto lại sụp đổ thảm hại đến vậy?
- Tâm lý đầu cơ: Bitcoin và các tài sản khác đã liên tục phá ATH mới. Tuy nhiên, phần lớn nguồn vốn đằng sau đà tăng trưởng này là đòn bẩy được tích lũy thông qua giao dịch phái sinh. Khi tin tức tiêu cực xuất hiện, các vị thế đang long với đòn bẩy cao bị thanh lý trước, họ bán ra đẩy giá xuống, giá xuống lại kích hoạt thêm lệnh thanh lý khác, cứ thế tình trạng bán tháo cứ thế diễn ra.
- Market maker: Theo nhiều chuyên gia phân tích, nguyên nhân nằm ở các nhà tạo lập thị trường (MM). Sau khi Jump Trading sụp đổ, các MM còn lại đã quá tải với hàng trăm dự án mới năm nay. Sau quả bom thuế quan được tung ra, họ chấp nhận bỏ rơi Altcoin để ưu tiên bảo vệ các vị thế lớn như Bitcoin và Ethereum. Do đó khiến Altcoin mất thanh khoản, giá lao dốc.
- USDe mất peg: Nhưng điều biến đợt bán tháo thành thảm họa chính là USDe – stablecoin của Ethena Labs. Dovey từ Primitive Ventures tiết lộ: nhiều MM và cá voi dùng USDe làm tài sản ký quỹ cho hợp đồng phái sinh. Khi USDe mất peg 38%, đòn bẩy của họ vô tình tăng gấp đôi. Dẫn đến họ bị thanh lý ngay cả khi đang ở vị thế an toàn.
- Binance đứng hình: Cú đấm knock-out đến từ Binance, sàn lớn nhất thế giới cũng bị lag ngay chính lúc dầu sôi lửa bỏng này. Người dùng không thể đăng nhập, không thể đóng lệnh, không thể làm gì cả ngoài việc sang các sàn khác bán bằng mọi giá, khiến thị trường càng lao dốc không phanh.
Nhiều Quỹ và MM bị dính tin đồn đang gặp rủi ro lớn nhưng cũng nhanh chóng bác bỏ:
- Arnaud – người phụ trách phát triển kinh doanh của Wintermute – một trong những MM lớn nhất, đã chia sẻ lại trên mạng xã hội nội dung “nghe nói Wintermute bị thanh lý margin call” và khẳng định thông tin này là tin đồn thất thiệt.
- Tương tự, nhà sáng lập ZeroBase – Mirror Tang đã cam kết ngay lập tức bơm thêm vốn vào để người dùng có thể rút tiền, sau khi tin đồn “ZeroBase sụp đổ” lan truyền.
- Guy Young – nhà sáng lập của Ethena Labs cũng phải lên tiếng phủ nhận tin đồn công ty đang gấp rút gọi vốn để tránh kịch bản như LUNA năm ngoái. Bên cạnh đó, Ethena cũng xác nhận các chức năng mint và hoàn trả hoạt động bình thường, USDe vẫn đang an toàn ở trạng thái thế chấp vượt mức.
Tổng kết
Trong những lúc như này, quản lý vốn luôn là điều cần thiết nhất – chia nhỏ vốn, không all-in, giữ ít nhất 40% tiền mặt và tuyệt đối không vay mượn để đầu tư. Thị trường sẽ còn nhiều biến động khi Fed họp về lãi suất tháng 11 và căng thẳng thương mại Mỹ-Trung chưa hạ nhiệt, nhưng đây cũng là lúc bạn có thể xuống tiền mua Bitcoin và Ethereum cho các chu kỳ tiếp theo.
