ETH tăng chóng mặt, Vitalik 30 tuổi đang làm gì?

1. Mục tiêu cốt lõi: Xây dựng Ethereum bền vững

Qua những dòng tweet và đề xuất được chia sẻ, dưới đây là 3 mục tiêu chính mà Vitalik đang tập trung để định hướng Ethereum trở thành một nền tảng mà ai cũng có thể dùng được. Vừa nhanh, vừa rẻ, vừa dễ sử dụng cho tất cả mọi người.

1.1 Tăng cường tính phi tập trung và ổn định 

Sức mạnh của Ethereum nằm ở độ tin cậy và tính ổn định. Điều này cũng được thể hiện rõ trong một bài đăng lại của anh, cụ thể bài viết nói rằng: “Ethereum đã hoạt động liên tục trong 10 năm mà không có thời gian chết hay cần bảo trì.” Đây là minh chứng cho sự bền bỉ của mạng lưới, một yếu tố mà anh cho rằng vượt trội hơn nhiều đối thủ.

Để củng cố tính phi tập trung cho Ethereum, Vitalik Buterin ủng hộ việc xây dựng hệ thống quản trị minh bạch, giúp mọi người trong cộng đồng cùng tham gia quyết định mà không bị chi phối bởi một nhóm nhỏ.

Anh cũng đề cao công nghệ Zero-Knowledge (ZK), đặc biệt với kế hoạch triển khai zkEVM L1 trong vòng 12 tháng, cho phép xác minh giao dịch nhanh chóng qua bằng chứng ZK siêu nhỏ gọn, giảm chi phí và tăng tốc độ mạng. 

Có thể hiểu đơn giản cách ZK hoạt động như sau: thay vì phải kiểm tra từng giao dịch một cách chi tiết, zkEVM tạo ra một bằng chứng siêu gọn để xác nhận mọi thứ đúng đắn. Cứ tưởng tượng thay vì phải đọc cả quyển sách để biết nội dung, bạn chỉ cần xem mục lục là đủ hiểu tất cả.

Ngoài ra, Vitalik cũng đề xuất những cải tiến để bảo vệ Ethereum khỏi các cuộc tấn công DoS (khi hacker cố tình làm nghẽn mạng). Những thay đổi này được kỳ vọng sẽ giúp Ethereum nhanh hơn, rẻ hơn và mở rộng cơ hội cho nhiều người tham gia vận hành validator, tăng cường tính phi tập trung.

1.2 Phát triển Layer 2 là chìa khóa để mở rộng

Vitalik xem Layer 2 là giải pháp then chốt để Ethereum có thể phục vụ nhiều người dùng hơn mà vẫn giữ được tính bảo mật. Gần đây, anh rất phấn khởi khi thấy nhiều Layer 2 đã đạt Stage 1 – một cột mốc quan trọng về độ bảo mật.

Mục tiêu tiếp theo mà Vitalik hướng tới: thời gian rút tiền từ Layer 2 về Layer 1 phải dưới 1 giờ trong ngắn hạn, và chỉ còn 12 giây trong trung hạn. Hiện tại với công nghệ Optimistic Rollup, người dùng phải đợi vài ngày mới rút được tiền, điều này gây bất tiện và tốn kém cho nhiều bên.

Thời gian rút tiền nhanh rất quan trọng vì nó giảm chi phí vốn cho các nhà cung cấp thanh khoản. Khi họ không phải đợi lâu để lấy lại tiền, chi phí vận hành giảm và người dùng cuối cũng được hưởng lợi từ phí giao dịch thấp hơn.

Để đạt được điều này, Vitalik cho rằng cần từ bỏ hệ thống Optimistic thuần túy và chuyển sang giải pháp kết hợp “2-of-3” – sử dụng 3 công nghệ gồm Zero-Knowledge (ZK), Optimistic (OP) và TEE (Trusted Execution Environment). Trong đó chỉ cần 2 trong 3 xác nhận giao dịch là đủ. Cách tiếp cận này cân bằng giữa tính bảo mật, tốc độ và khả năng triển khai thực tế.

Vitalik tin rằng khi mục tiêu này đạt được, Ethereum sẽ củng cố vị thế là nền tảng phát hành tài sản mặc định và trung tâm kinh tế của toàn bộ hệ sinh thái. Layer 2 không thay thế mà bổ trợ cho Layer 1, tạo nên một hệ thống hoàn chỉnh đáp ứng mọi nhu cầu từ giao dịch nhỏ đến hợp đồng lớn.

1.3 Giảm chi phí và tăng hiệu quả

Vitalik đang thúc đẩy việc tăng giới hạn gas của Ethereum L1 lên 45 triệu, và tin tốt là đã có khoảng 50% người staking bỏ phiếu ủng hộ. Hiện tại, giới hạn gas đã bắt đầu tăng dần và đang ở mức 37,3 triệu.

Giới hạn gas quyết định số lượng giao dịch mà mỗi khối có thể xử lý. Khi tăng từ 30 triệu lên 45 triệu, mỗi khối có thể chứa nhiều giao dịch hơn khoảng 50%, giúp giảm tắc nghẽn và hạ phí giao dịch cho người dùng, đặc biệt trong những thời điểm mạng hoạt động mạnh.

Ngoài ra, anh cùng Anders Elowsson (Dev của Ethereum) đã đưa ra đề xuất EIP-0000, giúp cho việc trả phí giao dịch trên mạng lưới Ethereum trở nên đơn giản hơn. Thay vì phải tính toán từng loại phí (gas thông thường, blob data…), người dùng chỉ cần chọn một mức phí tối đa cho tất cả, giúp tiết kiệm chi phí và dễ dùng hơn, đặc biệt với những ai không rành về kỹ thuật.

Sau liên tục những chỉ trích nhằm vào ETH giai đoạn cuối 2024, đầu 2025, Vitalik đã thay đổi cách tiếp cận. Thay vì tranh luận với thị trường hay người dùng về giá trị của Ethereum, anh chọn tập trung hoàn toàn vào việc phát triển kỹ thuật và cải thiện hệ sinh thái. Cách làm này cho thấy Vitalik tin rằng giá trị thực sự của Ethereum sẽ được thể hiện qua những cải tiến công nghệ cụ thể, không phải qua những cuộc tranh luận trên mạng xã hội.

2. Những mối quan tâm khác 

Ethereum là tâm huyết lớn nhất, nhưng Vitalik Buterin không giới hạn mình trong lĩnh vực Blockchain. Anh còn để mắt đến nhiều lĩnh vực khác như:

• Quyền riêng tư: Ethereum Foundation đã quyên góp 500.000 USD để hỗ trợ pháp lý cho Roman Storm – nhà phát triển Tornado Cash, một công cụ bảo vệ thông tin cá nhân trên blockchain. Vitalik nói: “Những ứng dụng giúp giữ bí mật thông tin, không bị kiểm soát, cần được ủng hộ mạnh mẽ.”

• Mã nguồn mở: Quan điểm của Vitalik về mã nguồn mở cũng có sự thay đổi thú vị. Trước đây, anh thích dùng giấy phép cho phép (permissive license) để mọi người dễ dàng sử dụng code của mình. Nhưng gần đây, anh bắt đầu nghiêng về copyleft. Copyleft hoạt động theo nguyên tắc: nếu bạn dùng code của tôi để làm sản phẩm, thì sản phẩm của bạn cũng phải mã nguồn mở và miễn phí.
  • Anh nhận thấy mã nguồn mở đang thực sự phổ biến khi những công ty lớn như Google, Microsoft, Huawei đều tham gia. Trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt của crypto, việc bắt buộc mọi người chia sẻ code có thể giúp cả hệ sinh thái phát triển nhanh và công bằng hơn.
    

• Trí tuệ nhân tạo (AI): Vitalik rất quan tâm và có cách tiếp cận thực tế với AI. Anh không thích những AI “tự chủ hoàn toàn” mà ủng hộ các mô hình cho phép con người can thiệp và điều chỉnh. Theo anh, AI mã nguồn mở có khả năng chỉnh sửa mạnh mẽ sẽ an toàn và hữu ích hơn những mô hình khép kín.
  • Vitalik không xem AI và crypto là đối thủ mà là hai công nghệ có thể hỗ trợ lẫn nhau.
  • Một trong những ý tưởng táo bạo của Vitalik là về giao diện não-máy tính (BCI) trong tương lai gần. Anh hình dung một hệ thống có thể hiển thị nội dung theo thời gian thực, cảm nhận được cảm xúc người dùng và tự động điều chỉnh trong quá trình tạo nội dung.

• Văn hóa: Vitalik nhận xét trên Farcaster rằng khoảng cách văn hóa giữa hai quốc gia Trung Quốc và Mỹ lớn gấp bốn lần khoảng cách giữa các thế hệ (khoảng 30 năm). Nhưng anh dự đoán rằng công nghệ kéo dài tuổi thọ sẽ thay đổi điều này. Khi con người sống lâu hơn, mỗi thế hệ sẽ mang những ký ức văn hóa riêng, làm cho sự khác biệt giữa các thế hệ trở nên rõ rệt hơn.

• Xu hướng dự trữ ETH: Vitalik ủng hộ làn sóng các công ty nắm giữ ETH như một tài sản giá trị, giúp tăng tính ứng dụng của Ethereum. Tuy nhiên, anh cảnh báo về nguy cơ “đòn bẩy quá mức” – khi các công ty vay nợ quá nhiều để mua ETH, có thể dẫn đến rủi ro tài chính. 

3. Vitalik Buterin 30 tuổi đang làm gì?

Ở tuổi 30, khi Ethereum đã hoạt động được 10 năm, Vitalik không chỉ vùi đầu vào blockchain. Anh quan tâm đến AI, viết về văn hóa, nghĩ về xã hội.

Dòng mô tả “I choose Balance. First-level Balance” trên tài khoản X như một lời nhắc nhở: đừng sa vào những vòng xoáy tư duy phức tạp. Cân bằng đơn giản nhất – giữa công việc và cuộc sống, giữa công nghệ và con người, giữa lý tưởng và thực tế – đó mới là điều đáng theo đuổi.

Có lẽ đó cũng là cách Vitalik đang bước vào thập kỷ mới của đời mình. Không cố gắng tìm câu trả lời hoàn hảo cho mọi thứ. Cân bằng, với anh, đơn giản chỉ là vậy. Làm việc nhưng cũng biết sống, đổi mới nhưng vẫn giữ được sự ổn định, có tầm nhìn xa nhưng không quên thực tại trước mắt.