1. Builder.ai hứa hẹn điều gì?
Giấc mơ “làm app dễ như gọi pizza”
Được thành lập năm 2016 bởi Sachin Dev Duggal, Builder.ai hứa hẹn một điều tưởng chừng như không thể: bất kỳ ai cũng có thể tạo ứng dụng di động mà không cần biết code. Duggal thích so sánh việc này với “đặt pizza” – bạn chỉ cần nói muốn gì, AI sẽ lo phần còn lại. Nghe thật hấp dẫn.
Trung tâm của mọi hoạt động là “Natasha” – trợ lý AI được quảng cáo có thể hiểu yêu cầu của khách hàng và tự động xây dựng 80% ứng dụng. Chỉ cần trò chuyện với AI, nhận báo giá cố định, gặp chuyên gia tư vấn, và thế là xong – ứng dụng của bạn sẽ được “lắp ráp như Lego”. Phần còn lại 20% sẽ do con người hoàn thiện.
Thuyết phục được những “cá mập” lớn
Builder.ai đã huy động được hơn 450 triệu USD từ các nhà đầu tư danh tiếng. Đầu tiên là SoftBank với khoản đầu tư Series A trị giá 29,5 triệu USD. SoftBank nổi tiếng với việc đầu tư theo “linh cảm” – thường quyết định dựa trên cảm tính hơn là phân tích kỹ lưỡng. Kết quả là họ từng đầu tư vào nhiều công ty gian lận như Wirecard và WeWork.
Tháng 5/2023, Qatar Investment Authority dẫn đầu vòng gọi vốn Series D trị giá 250 triệu USD, cùng với Microsoft, IFC của Ngân hàng Thế giới, và nhiều quỹ đầu tư khác, đưa định giá công ty lên 1,5 tỷ USD. Khách hàng bao gồm những tên tuổi lớn như BBC, Virgin Group, và đội bóng chày San Francisco Giants. Thành công này không phải ngẫu nhiên, Duggal biết cách “bán giấc mơ” – ông luôn nhấn mạnh rằng Builder.ai sẽ “dân chủ hóa” việc phát triển phần mềm.
2. Sự thật phũ phàng – AI giả và gian lận tài chính
700 kỹ sư đóng giả AI
Builder.ai tuyên bố có “mạng lưới” 32.000 kỹ sư freelancer vào cuối 2018, sau đó phóng đại lên 75.000 vào giữa 2019. Đây là con số kỹ sư có thể thuê qua nền tảng. Nhưng thực tế, công việc chính – việc giả dạng AI Natasha – chỉ do khoảng 700 kỹ sư thực hiện.
Sau khi bị Wall Street Journal vạch trần, Duggal nhanh chóng đổi tên công ty từ Engineer.ai sang Builder.ai – một nỗ lực để tránh xa scandal. Nhưng đổi tên không thể che giấu sự thật: Natasha – “AI thần kỳ” – thực chất là những kỹ sư ở Ấn Độ, Việt Nam, Romania, Ukraine và Ba Lan ngồi viết code thủ công, trả lời chat của khách hàng và giả vờ là AI.
“Chúng tôi được yêu cầu không bao giờ đề cập đến vị trí của mình hoặc sử dụng các cụm từ tiếng Anh Ấn Độ”, một cựu kỹ sư ở Bangalore tiết lộ. Nhóm này phải cập nhật code và trả lời khách hàng theo giờ làm việc của Vương quốc Anh (nơi Builder.ai có trụ sở chính) để tạo cảm giác rằng “AI” đang hoạt động từ London, chứ không phải từ Ấn Độ hay Việt Nam.
Thổi phồng doanh thu 300%
Nhưng “AI giả” chỉ là phần nổi của tảng băng. Builder.ai đã sử dụng một kế hoạch gọi là “round-tripping” với công ty Ấn Độ khác. Từ 2021 đến 2024, hai công ty thường xuyên lập hóa đơn cho nhau với số tiền gần như giống hệt, tạo ra doanh thu ảo hàng triệu USD mà không có dịch vụ thực sự nào được cung cấp.
Doanh thu năm 2024 được báo cáo là 220 triệu USD, nhưng con số thực tế chỉ khoảng 55 triệu USD. Tương tự, doanh thu thực tế năm 2023 chỉ có 45 triệu USD nhưng họ đã báo cáo giả là 180 triệu USD. Nói cách khác, doanh thu được báo cáo cao gấp 4 lần so với thực tế!
3. Sụp đổ và hậu quả
Khi “lâu đài cát” sụp đổ
Tháng 11/2024, CEO Duggal vừa nhận giải “Doanh nhân của năm” từ EY, thì ngay sau đó 1 tháng ông đã yêu cầu hội đồng quản trị cấp thêm tiền. Hội đồng quản trị bắt đầu nghi ngờ và yêu cầu kiểm toán độc lập, đến lúc này tất cả mới ngã ngửa phát hiện ra rằng họ đã bị lừa, mọi số liệu giả mạo chính thức bị phanh phui. Builder.ai sụp đổ nhanh chóng.
Khoảng 1.000 nhân viên mất việc làm, vô số dự án của khách hàng bị bỏ dở. Các chủ nợ lớn, bao gồm Amazon (85 triệu USD) và Microsoft (30 triệu USD), bị mắc kẹt với các khoản nợ chưa thanh toán.
4. Bài học đắt giá cho ngành công nghệ
“AI washing” – Khi công nghệ trở thành chiêu trò marketing
Builder.ai là ví dụ điển hình cho hiện tượng “AI washing” – khi các công ty gắn mác AI vào sản phẩm để thu hút đầu tư, dù thực tế không có nhiều AI. Khoảng 78% công ty hiện nay tuyên bố sử dụng AI theo cách nào đó để trông có vẻ không bị tụt hậu. Nhưng bao nhiêu trong số đó thực sự sử dụng AI?
Thú vị là Builder.ai thực sự có một đội ngũ AI hợp pháp gồm 15-30 kỹ sư đã xây dựng các công cụ tạo code thực. Nhưng đó chỉ là một phần rất nhỏ so với những gì họ tuyên bố.
Nhà đầu tư cần thức tỉnh
Vụ Builder.ai cho thấy ngay cả những nhà đầu tư thông minh nhất cũng có thể bị lừa. Microsoft, Qatar, SoftBank – tất cả đều đổ hàng trăm triệu USD vào một công ty mà doanh thu phần lớn là… không có thật. Carrie Osman, CEO của công ty tư vấn vốn tư nhân Cruxy, cho rằng điều này cho thấy các nhà đầu tư lớn như Microsoft đang vội vàng chạy theo các thương vụ vì “sợ bỏ lỡ” (FOMO) mà không thẩm định kỹ lưỡng.
Bài học rõ ràng: đừng tin vào marketing, hãy kiểm tra số liệu thực tế. Hỏi xem AI thực sự làm được gì, đòi xem demo cụ thể.
5. Kết luận – Khi “phép màu AI” trở thành cơn ác mộng
Builder.ai từng được ca ngợi là tương lai của phát triển phần mềm. Nhưng cuối cùng, nó chỉ là một vụ lừa đảo tài chính được gói ghém trong lớp vỏ công nghệ cao. Đây là sự sụp đổ lớn nhất của một startup AI kể từ khi ChatGPT ra mắt vào năm 2022 và làm tôi liên tưởng tới các công ty kinh doanh đang thua lỗ, biến thành quỹ đầu tư Bitcoin.
Câu chuyện này nhắc nhở chúng ta rằng trong thời đại AI, không phải tất cả những gì lấp lánh đều là vàng. Hy vọng rằng từ đống tro tàn này, ngành công nghệ sẽ học được bài học về tính minh bạch, trung thực và trách nhiệm. Bởi vì cuối cùng, không có lượng tiền đầu tư hay marketing nào có thể duy trì một doanh nghiệp được xây dựng trên sự lừa dối.
Nguồn tham khảo:
- The Register – “Builder.ai coded itself into a corner – now it’s bankrupt” (Tháng 5/2025)
- Bloomberg – “Builder.ai Faked Business With Indian Firm VerSe to Inflate Sales” (Tháng 5/2025)
- Financial Times/Silicon.co.uk – “Builder.ai Collapsed After Finding Sales ‘Inflated By 300 Percent'” (Tháng 5/2025)
- The Pragmatic Engineer – “Builder.ai did not fake AI with 700 engineers” (Tháng 6/2025)
- TechCrunch – “Once worth over $1B, Microsoft-backed Builder.ai is running out of money” (Tháng 5/2025)
